Sign up

Vaongorori vePacific vanogadzirisa dambudziko remamiriro ekunze kubva kugungwa kuenda kukirasi kuburikidza neTupu grants yekutanga

Mapoka matanhatu ekutsvagisa anowanikwa munyika dzakasiyana akapihwa mibairo Dare reSainzi rePasirose Renharaunda mari yekugadzirisa matambudziko makuru ePacific, kubva pakupa simba kuvakadzi mune zvehupfumi kusvika pakurarama kwematombo ekorari. 31 Kurume 2026

Kune mwana wechikoro wekuSamoa akagara mukirasi ine mvura yakawanda, kana mukadzi wekuFiji ari kubata hove ari kufamba mugungwa riri kukwira, shanduko yemamiriro ekunze haisi njodzi huru; inyaya yekukurumidza uye yakadzama yemunhu. Asi kazhinji, sainzi yakagadzirirwa kupindura kune izvi zvechokwadi haina kutarisisa zviitiko zvemunharaunda idzi dzePacific. Izvi zviri kutanga kuchinja.

Zvaziviswa nhasi, vagashiri vekutanga veTupu Pacific Research Grant vanobatanidza pamwe chete makambani matanhatu matsva ekutsvaga anoisa hutungamiriri, ruzivo, uye zvinhu zvinokosheswa muPacific pakati pezviito zvekuchinja kwemamiriro ekunze munharaunda iyi.

Mari iyi inotsigirwa neInternational Science Council Regional Focal Point for Asia and the Pacific (ISC RFP-AP) nerutsigiro kubva kuDhipatimendi reIndasitiri, Sainzi neZviwanikwa reHurumende yeAustralia, inosanganisira kutarisa makorari, mabhizinesi evakadzi, hutano hwekupisa kwevana, simba rakachena, hupfumi hwenyika, uye kuchengetedzeka kwemvura. Pacific Islands Universities Regional Network (PIURN) yaive mubatsiri mukuru muchirongwa ichi.

"Pacific ndiyo iri pamberi pekuchinja kwemamiriro ekunze, uye chirongwa ichi chinovimbisa kuti sainzi iri kupindura dambudziko iri inotungamirwa nevaongorori vePacific uye kunzwisisa kwavo kwakadzama matambudziko atinotarisana nawo,"

akadaro Ronit Prawer, Mutungamiriri weISC Regional Focal Point yeAsia nePacific.

"Zvinoratidzawo simba rekubatana kwematunhu. Nekushanda pamwe chete munyika dzakasiyana-siyana, masangano nemasangano, tinogona kutsigira tsvakurudzo inotungamirwa munharaunda uye inokosha pasi rose. Ava vagashiri veTupu vanotanga vanomiririra basa idzva, rinotungamirirwa nenharaunda rakanangana nekugadzirisa matambudziko aya kubva pakutanga. Hatigone kudada nekutsigira mapoka aya."

Catherine Ris, Mutungamiriri weYunivhesiti yeNew Caledonia uye Sachigaro weKomiti Yekusarudza, vakati Komiti yakatarisana nebasa rakaoma asi mapurojekiti akasarudzwa pakupedzisira anosanganisira hukama hwakasimba hunotarisa zvinhu zvakakosha munharaunda.

"Nekuda kweISC, chirongwa cheTupu Pacific Research Grants chakabatsira kuti pave nemapurojekiti akawanda akasiyana-siyana anobva mukushanda pamwe chete kwakapfuma kunosimudzira hunyanzvi hwakasiyana-siyana hwenhengo dzePIURN," akadaro.

Vagashiri vatanhatu vanosanganisira:

Name projectMubatsiri wemubairo/MutungamiririMubatsiri wePacificMubatsiri wekuAustraliaMubatsiri wekunze
Kutsigira vakadzi vanoita mabhizinesi muFiji neTonga: Maonero ehupfumi hwenyika  Dr Shalini Singh - Fiji National University  Dr Tangikina Moimoi Steen – Tonga National University  Dr Jane Menzies, A/ Prof Saskia de Klerk naDr Melissa Innes - Yunivhesiti yeSunshine Coast  Mubatsiri wePr Matevz Raskovic – Auckland University of Technology  
Kupisa, hunyoro uye hutano hwemwana: Kuunganidza ruzivo rwekutanga pamusoro pemigumisiro yekupisa, hunyoro uye shanduko yemamiriro ekunze pavana vechikoro muPacific  Assoc Pr Roannie Ng Shiu - National University yeSamoa  Ms Filomena Ah Kuoi – Yunivhesiti yeSouth Pacific (Samoa Campus)  Dr James Smallcombe naPr Ollie Jay - Yunivhesiti yeSydney   
Kuchinja marara ePacific organic kuita Medium-Chain Fatty Acids (MCFAs) uye biofuels dzemhando yepamusoro  Dr Prasanna Kumar Yekula – Yunivhesiti yeTekinoroji yePapua New Guinea  Dr Savitha De Britto - Yunivhesiti yeGoroka  Dr Jing Zhao -Yunivhesiti yeNew South Wales  Dr Krishna Kumar Kotra - Yunivhesiti yeSouth Pacific, Emalus Campus, Vanuatu  
Vakadzi vari kusimbisa kutenderera kwenharaunda muPacific: Kusimbisa kugona kwenharaunda dzenharaunda dzinotsungirira mamiriro ekunze  Dr Laisa Ro'I – Yunivhesiti yeNew Caledonia  Dr Jérémy Yune – Yunivhesiti yeFrench Polynesia  Dr Dorothea Bowyer & Mubatsiri wePr Maria Varua – Yunivhesiti yeWestern Sydney  Mai Susana Telakau - Secretariat yePacific Regional Environment Programme (SPREP)  
Sisitimu yakabatana yesatellite-pasi pemvura yekutarisa matombo ekorari uye kugadzikana kwemamiriro ekunze  Dr Utkal Mehta – Yunivhesiti yeSouth Pacific (kambasi yeLaucala), Solomon Islands  VaAlvin Prasad - Yunivhesiti yeFiji  Pr Ashad Kabir - Charles Sturt University (CSU)  Pr Anil Gavade -KLS Gogte Institute of Technology, Belagavi, India  
Mhinduro dzekuchengetedza mvura dziri muBauxite-Rich atolls: Chidzidzo chekuedza panzvimbo yakatarisana neWagina Island  Dr Timothy Girry Kale – Solomon Islands National University  Dr Meseret Dawit Teweldebrihan - Iyo Papua New Guinea University of Technology  Assoc Pr Anouk Ride - Yunivhesiti yeAustralia (ANU)  VaCyril Bernard Rachman - Institut Teknologi Sepuluh Nopember (ITS)  

Kusimudzira vakadzi muhupfumi hwenyika, Fiji neTonga

Kunyangwe vakadzi vari ivo vanonyanya kukosha muhupenyu hwemahombekombe ePacific, huwandu hwevakadzi vanoita mabhizinesi huchiri pasi. Dr Shalini Singh vekuFiji National University vanotungamira timu inoshandisa nzira dzakavakirwa patsika, kusanganisira nzira dzekukurukurirana dzechinyakare dzeTalanoa, kuvaka hurongwa hwemabhizinesi anosanganisira vanhu vose mumaindasitiri egungwa.

"Kugamuchira Tupu Grant yekutanga iropafadzo huru uye chinhu chikuru chinotibatsira zvikuru," akadaro Dr Singh. "Rubatsiro urwu runotipa simba rekuwedzera zvirongwa zvedu, kusimudzira hutungamiriri hwevakadzi, uye kukurudzira kukura kwakasimba kunosimbisa nharaunda dzedu nemaindasitiri ari mugungwa."

Mumwe wevaongorori Dr Jane Menzies vekuYunivhesiti yeSunshine Coast vakawedzera kuti: "Kuvandudza hukama hwepedyo pakati pechikwata chevaongorori pamusoro peFiji, Tonga, Australia, neNew Zealand muenzaniso wekuti tingavaka sei hukama kuti tiwane SDG nhamba yechishanu yeUN yeGender Equality."

Dr Shalini Singh vachiitisa Talanoa mumusha weSawakasa.

Mvura yakachena yeWagina Island, Solomon Islands

MuWagina Island, mvura yepasi inokanganiswa nekupindwa kwemvura ine munyu uye kusvibiswa kwebauxite. Dr Timothy Girry Kale veSolomon Islands National University vari kuedza nzira yekuderedza mutengo, yakavakirwa pazvisikwa yekudzoreredza kuchengetedzeka kwemvura munharaunda dzakakanganiswa.

"Mari iyi ichatibatsira zvikuru mukusimudzira kuunganidzwa kwedata, kubatanidza nharaunda dzemuno uye kugadzira nzira dzinoshanda dzinobatsira mukuderedza njodzi dzenjodzi uye budiriro inogara kwenguva refu munharaunda yedu," vakadaro Dr Kale.

Nezve Tupu Pacific Research Grant

The Tupu Pacific Research Grant inotungamirwa neISC Regional Focal Point yeAsia nePacific uye inotsigirwa neDhipatimendi reHurumende yeAustralia reIndasitiri, Sainzi neZviwanikwa, pamwe chete nePacific Islands Universities Regional Network.Chirongwa ichi chinotsigira mapoka ekutsvagisa ane hunyanzvi hwakawanda anotungamirwa nePacific ane mayunivhesiti maviri ePacific Island neyunivhesiti imwe yekuAustralia inoshanda pamwe chete pamapurojekiti anoenderana neBlue Pacific Strategy 2050.

Gara uchiziva nezvetsamba dzedu dzenhau