Kune mwana wechikoro wekuSamoa akagara mukirasi ine mvura yakawanda, kana mukadzi wekuFiji ari kubata hove ari kufamba mugungwa riri kukwira, shanduko yemamiriro ekunze haisi njodzi huru; inyaya yekukurumidza uye yakadzama yemunhu. Asi kazhinji, sainzi yakagadzirirwa kupindura kune izvi zvechokwadi haina kutarisisa zviitiko zvemunharaunda idzi dzePacific. Izvi zviri kutanga kuchinja.
Zvaziviswa nhasi, vagashiri vekutanga veTupu Pacific Research Grant vanobatanidza pamwe chete makambani matanhatu matsva ekutsvaga anoisa hutungamiriri, ruzivo, uye zvinhu zvinokosheswa muPacific pakati pezviito zvekuchinja kwemamiriro ekunze munharaunda iyi.
Mari iyi inotsigirwa neInternational Science Council Regional Focal Point for Asia and the Pacific (ISC RFP-AP) nerutsigiro kubva kuDhipatimendi reIndasitiri, Sainzi neZviwanikwa reHurumende yeAustralia, inosanganisira kutarisa makorari, mabhizinesi evakadzi, hutano hwekupisa kwevana, simba rakachena, hupfumi hwenyika, uye kuchengetedzeka kwemvura. Pacific Islands Universities Regional Network (PIURN) yaive mubatsiri mukuru muchirongwa ichi.
"Pacific ndiyo iri pamberi pekuchinja kwemamiriro ekunze, uye chirongwa ichi chinovimbisa kuti sainzi iri kupindura dambudziko iri inotungamirwa nevaongorori vePacific uye kunzwisisa kwavo kwakadzama matambudziko atinotarisana nawo,"
akadaro Ronit Prawer, Mutungamiriri weISC Regional Focal Point yeAsia nePacific.
"Zvinoratidzawo simba rekubatana kwematunhu. Nekushanda pamwe chete munyika dzakasiyana-siyana, masangano nemasangano, tinogona kutsigira tsvakurudzo inotungamirwa munharaunda uye inokosha pasi rose. Ava vagashiri veTupu vanotanga vanomiririra basa idzva, rinotungamirirwa nenharaunda rakanangana nekugadzirisa matambudziko aya kubva pakutanga. Hatigone kudada nekutsigira mapoka aya."
Catherine Ris, Mutungamiriri weYunivhesiti yeNew Caledonia uye Sachigaro weKomiti Yekusarudza, vakati Komiti yakatarisana nebasa rakaoma asi mapurojekiti akasarudzwa pakupedzisira anosanganisira hukama hwakasimba hunotarisa zvinhu zvakakosha munharaunda.
"Nekuda kweISC, chirongwa cheTupu Pacific Research Grants chakabatsira kuti pave nemapurojekiti akawanda akasiyana-siyana anobva mukushanda pamwe chete kwakapfuma kunosimudzira hunyanzvi hwakasiyana-siyana hwenhengo dzePIURN," akadaro.
Vagashiri vatanhatu vanosanganisira:
| Name project | Mubatsiri wemubairo/Mutungamiriri | Mubatsiri wePacific | Mubatsiri wekuAustralia | Mubatsiri wekunze |
| Kutsigira vakadzi vanoita mabhizinesi muFiji neTonga: Maonero ehupfumi hwenyika | Dr Shalini Singh - Fiji National University | Dr Tangikina Moimoi Steen – Tonga National University | Dr Jane Menzies, A/ Prof Saskia de Klerk naDr Melissa Innes - Yunivhesiti yeSunshine Coast | Mubatsiri wePr Matevz Raskovic – Auckland University of Technology |
| Kupisa, hunyoro uye hutano hwemwana: Kuunganidza ruzivo rwekutanga pamusoro pemigumisiro yekupisa, hunyoro uye shanduko yemamiriro ekunze pavana vechikoro muPacific | Assoc Pr Roannie Ng Shiu - National University yeSamoa | Ms Filomena Ah Kuoi – Yunivhesiti yeSouth Pacific (Samoa Campus) | Dr James Smallcombe naPr Ollie Jay - Yunivhesiti yeSydney | |
| Kuchinja marara ePacific organic kuita Medium-Chain Fatty Acids (MCFAs) uye biofuels dzemhando yepamusoro | Dr Prasanna Kumar Yekula – Yunivhesiti yeTekinoroji yePapua New Guinea | Dr Savitha De Britto - Yunivhesiti yeGoroka | Dr Jing Zhao -Yunivhesiti yeNew South Wales | Dr Krishna Kumar Kotra - Yunivhesiti yeSouth Pacific, Emalus Campus, Vanuatu |
| Vakadzi vari kusimbisa kutenderera kwenharaunda muPacific: Kusimbisa kugona kwenharaunda dzenharaunda dzinotsungirira mamiriro ekunze | Dr Laisa Ro'I – Yunivhesiti yeNew Caledonia | Dr Jérémy Yune – Yunivhesiti yeFrench Polynesia | Dr Dorothea Bowyer & Mubatsiri wePr Maria Varua – Yunivhesiti yeWestern Sydney | Mai Susana Telakau - Secretariat yePacific Regional Environment Programme (SPREP) |
| Sisitimu yakabatana yesatellite-pasi pemvura yekutarisa matombo ekorari uye kugadzikana kwemamiriro ekunze | Dr Utkal Mehta – Yunivhesiti yeSouth Pacific (kambasi yeLaucala), Solomon Islands | VaAlvin Prasad - Yunivhesiti yeFiji | Pr Ashad Kabir - Charles Sturt University (CSU) | Pr Anil Gavade -KLS Gogte Institute of Technology, Belagavi, India |
| Mhinduro dzekuchengetedza mvura dziri muBauxite-Rich atolls: Chidzidzo chekuedza panzvimbo yakatarisana neWagina Island | Dr Timothy Girry Kale – Solomon Islands National University | Dr Meseret Dawit Teweldebrihan - Iyo Papua New Guinea University of Technology | Assoc Pr Anouk Ride - Yunivhesiti yeAustralia (ANU) | VaCyril Bernard Rachman - Institut Teknologi Sepuluh Nopember (ITS) |
Kunyangwe vakadzi vari ivo vanonyanya kukosha muhupenyu hwemahombekombe ePacific, huwandu hwevakadzi vanoita mabhizinesi huchiri pasi. Dr Shalini Singh vekuFiji National University vanotungamira timu inoshandisa nzira dzakavakirwa patsika, kusanganisira nzira dzekukurukurirana dzechinyakare dzeTalanoa, kuvaka hurongwa hwemabhizinesi anosanganisira vanhu vose mumaindasitiri egungwa.
"Kugamuchira Tupu Grant yekutanga iropafadzo huru uye chinhu chikuru chinotibatsira zvikuru," akadaro Dr Singh. "Rubatsiro urwu runotipa simba rekuwedzera zvirongwa zvedu, kusimudzira hutungamiriri hwevakadzi, uye kukurudzira kukura kwakasimba kunosimbisa nharaunda dzedu nemaindasitiri ari mugungwa."
Mumwe wevaongorori Dr Jane Menzies vekuYunivhesiti yeSunshine Coast vakawedzera kuti: "Kuvandudza hukama hwepedyo pakati pechikwata chevaongorori pamusoro peFiji, Tonga, Australia, neNew Zealand muenzaniso wekuti tingavaka sei hukama kuti tiwane SDG nhamba yechishanu yeUN yeGender Equality."

MuWagina Island, mvura yepasi inokanganiswa nekupindwa kwemvura ine munyu uye kusvibiswa kwebauxite. Dr Timothy Girry Kale veSolomon Islands National University vari kuedza nzira yekuderedza mutengo, yakavakirwa pazvisikwa yekudzoreredza kuchengetedzeka kwemvura munharaunda dzakakanganiswa.
"Mari iyi ichatibatsira zvikuru mukusimudzira kuunganidzwa kwedata, kubatanidza nharaunda dzemuno uye kugadzira nzira dzinoshanda dzinobatsira mukuderedza njodzi dzenjodzi uye budiriro inogara kwenguva refu munharaunda yedu," vakadaro Dr Kale.
The Tupu Pacific Research Grant inotungamirwa neISC Regional Focal Point yeAsia nePacific uye inotsigirwa neDhipatimendi reHurumende yeAustralia reIndasitiri, Sainzi neZviwanikwa, pamwe chete nePacific Islands Universities Regional Network.. Chirongwa ichi chinotsigira mapoka ekutsvagisa ane hunyanzvi hwakawanda anotungamirwa nePacific ane mayunivhesiti maviri ePacific Island neyunivhesiti imwe yekuAustralia inoshanda pamwe chete pamapurojekiti anoenderana neBlue Pacific Strategy 2050.