15 December 2023
Paris, France, uye Trieste, Italy
Sangano reInternational Science Council (ISC) neInterAcademy Partnership (IAP), masangano maviri ane mukurumbira pasi rose esainzi, nhasi aburitsa chirevo chakabatana chichiratidza kushushikana kukuru pamusoro pekuwedzera kuri kuita kupindira kwehurumende mukuzvitonga kwezvikoro zvesainzi zvenyika.
Kupindira kunopa kutyisidzira kukuru kukuvimbika kwezano resainzi uye kusimudzira nzanga dzakagadzikana. Inosimbisa nyaya yakakosha yekuona yakazvimirira yesainzi zano rinogona kukonzeresa nzira dzekuchengetedza. Mashoko aya anouya panguva iyo vatungamiri venyika dzepasi rose vakapedza hurukuro dzeCOP28 kuDubai, United Arab Emirates, vachisunga hurongwa hwakasimba hwekuita kuti 1.5 degrees celsius isvike, uye vachivimbisa kuti vachatungamirwa nesainzi.
“Apo COP28 ichipera, Munyori Mukuru weUnited Nations akadana Nyika dziri nhengo kuti dzigadzirise matambudziko epasi rose pasina kukanganiswa nesainzi kana kukanganisa kudiwa kwezvishuvo zvepamusoro. Izvi zvinofanirwa kusanganisira kuchengetedza rusununguko rwezano resainzi kune vanogadzira marongero uye nzanga mukati meiyo yakaoma uye yakasimba ruzivo ecosystem, uye kufambisa kushandira pamwe pakati pevadzidzi nevatsvaguri munzvimbo dzese nenzvimbo, "
akati Peter Gluckman, Mutungamiri weInternational Science Council.
Zvidzidzo zvenyika, izvo zvinosanganisira sainzi yechisikigo nemagariro, vanhu nehunyanzvi, mushonga, uye mainjiniya, zvakakosha mukupa yakazvimirira nyanzvi mazano kuhurumende, masangano anofarira veruzhinji, uye veruzhinji. Kugona kwavo kushanda vakasununguka kubva mune zvematongerwo enyika, zvekutengeserana, kana zvimwe zvishuwo zvakapihwa ibwe repakona rekubudirira kwavo.
Kusimbisa izvi, InterAcademy Partnership Co-President Peggy Hamburg akati,
"Munguva iyo meseji uye kuvimbika kwesainzi kuri kuramba kuchibvunzwa, tinofanira kusimbisa rusununguko rwezvikoro zvedu zvehunyanzvi. Aya masangano haasi masangano esainzi chete, asi mbiru dzinosimbisa hurongwa hwezvematongerwo enyika, ichipa sainzi, inotungamirwa nehumbowo nhungamiro yakakosha pakuita sarudzo zvine ruzivo pasi rose. "
Kupindira pakuzvitonga kwezvikoro uye nhengo dzazvo kunoisa panjodzi kugona kwavo kupa mazano anobatsira, ane hutsika panyaya dzakakomba dzinobata vanhu nepasi. Inoisa panjodzi yekubvisa kuvimba neveruzhinji musainzi uye kuita sarudzo kwakavakirwa pauchapupu, kukanganisa masisitimu ezano resainzi yenyika uye kukanganisa kufambira mberi kwakanangana ne2030 Agenda yeSustainable Development nezvimwe zvinangwa zvepasi rose.
Masresha Fetene, IAP Co-President, akawedzera izvozvo
“Kuchengetedza masisitimu akasimba esainzi munyika dzine mari yakaderera nepakati kuzvipira kubudiriro yakaenzana. Zvikoro zvakazvimiririra zvinomira sevagadziri vakakosha venzvimbo dzesainzi dzakasimba, vachigadzirisa matambudziko akasiyana nematunhu asina kusimukira. Vanoita basa rakakosha mukugadzira mitemo ine humbowo inovhura nzira yebudiriro inoenderera mberi. "
Munguva ino yepasi rose polycrisis, apo matambudziko akatarisana nevanhu nepasi akabatana uye akaomarara kupfuura nakare kose, basa remazano esainzi akazvimirira rakakosha. Saka ISC neIAP dziri kudaidzira kuhurumende pasi rese kuti dzione uye dzisimbise kukosha kwerusununguko rwesainzi nebasa, dzichikurudzira kutorwa kwemitemo inodzivirira zvikoro zvenyika kubva kuhurumende, maindasitiri, kutengeserana, uye dzimwe nzira dzekuvhiringidza.
ISC Mutevedzeri weMutungamiriri weRusununguko uye Basa muSainzi, Anne Husebekk, akadzokorora kuti kutora chikamu uye kubatsirwa nesainzi yakasununguka uye ine mutoro ikodzero yemunhu, achiti,
“Rusununguko nebasa musainzi kwakakosha mukufambira mberi kwesainzi uye kugara zvakanaka kwevanhu uye kwezvakatipoteredza. Nekudaro, kodzero idzi dzinogona kudzikiswa kana kupindira kwehurumende kunoitwa nezvematongerwo enyika mukuzvitonga kwemasangano kunoitika, zvichikonzera kukanganisa kwekuita kwesainzi panguva iyo nyika iri kumhanyisa kutsvaga mhinduro kumatambudziko epasirese. "
ISC neIAP dzakamira dzakabatana mukutsigira zvikoro zvenyika mubasa razvo rakakosha sevapi vemazano vakazvimiririra uye mukusimudzira maitiro ane hunyanzvi esainzi, kunyanya patinopinda muUN International Decade of Sciences for Sustainable Development. Mukuburitsa chirevo ichi, IAP neISC dzinosimbisa kuti kuchengetedza kuzvitonga kwemasangano aya haisi nyaya yekudzivirira kuvimbika kwesainzi; zvakakosha pakuvaka nzanga dzine rugare, kurarama mukati memiganhu yenyika uye kuva nechokwadi cheramangwana apo zvisarudzo zvinoziviswa nesayenzi yakanakisisa iripo.
? Verenga chirevo mumutauro wako
↗ Ndokumbira usarudze mutauro waunoda kurudyi kumusoro kwemenu yewebhusaiti.
Disclaimer: Shanduro idzi dzinongogadzirwa neGoogle Translate uye dzinogona kunge dziine zvikanganiso. ISC haina mhosva yekukuvadza kana nyaya dzinogona kubuda kubva mushanduro idzi. Iwe unogona kupa mhinduro yako nekutumira email kwatiri [email inodzivirirwa]
15 December 2023
Chirevo chakabatanidzwa neInternational Science Council (ISC) uye InterAcademy Partnership (IAP) pamusoro pekutyisidzira kuzvitonga kwezvikoro zvesainzi senzira dzekupa zano resainzi.
Merit-based academicly academies yesainzi, mushonga uye mainjiniya zvinhu zvakakosha zvehurongwa hwenyika nedzepasirese hwekupa mazano kuhurumende, masangano anofarira veruzhinji, uye veruzhinji. Hwaro hwakakosha hwebasa ravo kusununguka kubva kune zvematongerwo enyika, zvekutengesa, kana zvimwe zvishuwo. Nezvikonzero zvakawanda, haasi ese maacademy anoedza, kana
kuve nekwaniso yekuzadzikisa mabasa avo mukupa mazano asingasaruri kune vanogadzira mitemo neveruzhinji. Nekudaro, semasangano maviri epasi rose esainzi anotsigira basa rinoshanda uye rinobatika rezvikoro zvenyika mune zvesainzi diplomacy, ISC neIAP vari kushushikana zvikuru nemaitiro epasi rose ekuwedzera kupindira kwenyika mukuzvitonga kwezvikoro zvenyika.
Kukanganisika uku kunoratidza, semuenzaniso, kuburikidza nekuedza kupesvedzera nzira dzekusarudza-nhengo uye kukanganisa kusununguka kwezano resainzi rezvikoro. Zviito zvakadaro zvinotungamirwa nehurumende zvinopesana nezvikoro zvenyika zvinoratidzira mamiriro ekunze akatambanuka umo kukosha, uye kuvimba, nesainzi kubatsira kuita sarudzo kunokanganiswa nekuita zvematongerwo enyika kwenyaya dzesainzi; kudzvinyirirwa kana kukanganisa kweuchapupu hwesainzi; zvirambidzo pakukurukurirana kwakasununguka uye kutaura; zvirambidzo pakusarudzwa kwemisoro yekutsvagisa, uye zvimhingamipinyi zvemari.
Dzvinyiriro yehurumende pamusoro pekuzvitonga kwezvikoro - uye nhengo dzazvo - njodzi dzinokanganisa kugona kwezvikoro kuzivisa nezve zvakakosha zvesainzi zvine chekuita nepasirese, kupa mazano anoshanda uye ane hutsika hwesainzi, uye
gadzira zvirongwa zvekutsvagisa zvakasimba. Nekudaro, izvi zvinogona kuguma nekuderera kwekuvimba neveruzhinji musainzi uye neuchapupu-hwakavakirwa kuita sarudzo. Izvi hazvingomiriri kutyisidzira kwakakura kune kutendeseka kwesainzi yenyika, asi zvakare mukuvandudza kweakasimba.
nzanga sezvakaverengerwa mu2030 Agenda yeSustainable Development uye zvimwe zvinangwa zvepasi rose.
Hurumende dzine basa rakakosha rekuita mukugadzira nharaunda inogonesa yekusununguka uye kuita basa resainzi. Munguva ino yepasi rose polycrisis isina kumboitika inobata vanhu nepasi, kudzivirira rusununguko rwesainzi uye mabasa ezvikoro zvenyika, pamwe nemasainzi ega ega, kwakakosha kupfuura nakare kose. IAP neISC inokurudzira hurumende dzose kuti dzichengetedze nheyo dzerusununguko uye mutoro musainzi nekuchengetedza kuzvitonga kwezvikoro zvadzo zvenyika, kusanganisira kuburikidza nekutambirwa kwemitemo yekudzivirira kubva kune nyika, maindasitiri nekutengeserana uye kumwe kukanganisa.
Nezve IAP neISC kune rumwe rutivi:
International Science Council (ISC): ISC isangano risiri rehurumende rinoshanda pasi rose kusimudzira uye kuunganidza hunyanzvi hwesainzi, zano, uye pesvedzero pazvinhu zvinonyanya kunetsa kusainzi nenharaunda. Iyo ISC ine yakasarudzika nhengo yepasirese inounza pamwechete makumi mana neshanu epasi rose maScience Unions uye Masangano, anopfuura zana nemakumi mana emunyika neredunhu masangano esainzi anosanganisira Academies and Research Councils uye 45 international Federations and Societies, pamwe neYoung Academies and Associations.
InterAcademy Partnership (IAP): Pasi peamburera yeInterAcademy Partnership (IAP), mamwe masangano emasangano enhengo zana nemakumi mashanu emunyika, edunhu nepasi rose anoshanda pamwechete kutsigira basa rakakosha resainzi mukutsvaga mhinduro dzinobva muumbowo kumatambudziko akaomarara pasi rose. Kunyanya, IAP inoshandisa hunyanzvi hwevatungamiriri vesainzi, vezvekurapa neveinjiniya epasirese kusimudzira marongero akanaka, kuvandudza hutano hweveruzhinji, kukurudzira kugona muzvidzidzo zvesainzi, uye kuzadzisa zvimwe zvinangwa zvakakosha zvebudiriro. IAP academy nhengo dzinoumba anopfuura zviuru makumi matatu ekutungamira masayendisiti, mainjiniya uye nyanzvi dzehutano munyika dzinopfuura zana. Chakanyanya kutariswa chinangwa cheIAP ndechekusvika kunharaunda uye kutora chikamu munhaurirano dzenyaya dzakakosha dzepasirese umo sainzi inoita basa rakakosha, uye kubva payakavambwa muna 150, IAP yanga ichigadzira zvirevo pamusoro penyaya dzakakosha kuvanhu. Izvi zvirevo – izvo zvinoburitswa kana zvatsigirwa neruzhinji rwenhengo dzeIAP – hazvingori mucherechedzo wenyaya huru dziri kusangana neveruzhinji asi humbowo hwekuzvipira kuri kuramba kuchiita IAP kunharaunda. Rumwe ruzivo nezve IAP runogona kuwanikwa pa www.interacademies.org, pa Twitter pa @IAPartnership, pa LinkedIn neYouTube.
Nezve International Sayenzi Council (ISC): ISC isangano risiri rehurumende rinoshanda pasi rose kukurudzira uye kuunganidza hunyanzvi hwesainzi, zano, uye pesvedzero pazvinhu zvinonyanya kunetsa kusainzi nenharaunda. Iyo ISC ine yakasarudzika nhengo yepasirese inounza pamwechete makumi mana neshanu epasi rose maScience Unions uye Masangano, anopfuura zana nemakumi mana emunyika neredunhu masangano esainzi anosanganisira Academies and Research Councils uye 45 international Federations and Societies, pamwe neYoung Academies and Associations.
Nezve InterAcademy Partnership (IAP): Pasi peamburera ye InterAcademy Partnership (IAP), zvikoro zvepasi rose, zvedunhu nepasi rose zvinosvika zana nemakumi mashanu zvinoshanda pamwechete kutsigira basa rakakosha resainzi mukutsvaga mhinduro dzinobva paumboo kumatambudziko ari kunetsa pasi rose. Kunyanya, IAP inoshandisa hunyanzvi hwevatungamiriri vesainzi, vezvekurapa neveinjiniya epasirese kusimudzira marongero akanaka, kuvandudza hutano hweveruzhinji, kukurudzira kugona muzvidzidzo zvesainzi, uye kuzadzisa zvimwe zvinangwa zvakakosha zvebudiriro. IAP academy nhengo dzinoumba anopfuura zviuru makumi matatu ekutungamira masayendisiti, mainjiniya uye nyanzvi dzehutano munyika dzinopfuura zana. Chakanyanya kutariswa chinangwa cheIAP ndechekusvika kunharaunda uye kutora chikamu munhaurirano dzenyaya dzakakosha dzepasirese umo sainzi inoita basa rakakosha, uye kubva payakavambwa muna 150, IAP yanga ichigadzira zvirevo pamusoro penyaya dzakakosha kuvanhu. Izvi zvirevo – izvo zvinoburitswa kana zvatsigirwa neruzhinji rwenhengo dzeIAP – hazvingori mucherechedzo wenyaya huru dziri kusangana neveruzhinji asi humbowo hwekuzvipira kuri kuramba kuchiita IAP kunharaunda. Rumwe ruzivo nezve IAP runogona kuwanikwa pa www.interacademies.org, paTwitter pa @IAPartnership, paLinkedIn neYouTube.
Mufananidzo ne Yusuf Evli on Unsplash