Sign up

New UNEP-ISC Chirevo: Sezvo matambudziko epasi rose achibatana nemasimba, nyika inofanirwa kutora nzira yekutarisira kuchengetedza hutano hwevanhu uye hwepasi.

New York, 15 Chikunguru 2024 - Sezvo shanduko yezvakatipoteredza, tekinoroji uye magariro zvinobatana kukanganisa hutano hwevanhu uye hwemapuraneti, nyika inofanirwa kuita zvirinani pakutevera nekupindura kumatambudziko akawanda ari kubuda, sekureva mutsva weUnited Nations Environment Programme. (UNEP) uye International Science Council (ISC).

Kufambisa New Horizons - Chirevo cheGlobal Foresight pamusoro pePlanetary Health uye Hutano Hwevanhu inotaridza shanduko sere dzakakosha dzepasirese dziri kuwedzera dambudziko remapuraneti matatu ekushanduka kwemamiriro ekunze, zvisikwa uye kurasikirwa kwezvipenyu zvakasiyana, uye kusvibiswa nemarara.

Shanduko idzi dzinosanganisira kushatiswa kwevanhu kwepasirese, kukurumidza kusimukira kwemichina yakaita seAI, makwikwi ezviwanikwa, kuwedzera kusaenzana uye kuderera kwekuvimba nemasangano. Shanduko idzi dziri kugadzira polycrisis, umo matambudziko epasi rose ari kuwedzera, kukurumidza uye kuwiriranisa - zvine mhedzisiro yakakura pakurarama kwevanhu uye kwepasi.

Zvinegumi nesere zvinoperekedza zviratidzo zveshanduko - zvakaonekwa nemazana enyanzvi dzepasi rose kuburikidza nenhaurirano dzedunhu uye nevatori vechikamu dzaisanganisira vechidiki - zvinopa tarisiro yakadzama yezvipingamupinyi zvinogona kuitika, zvakanaka kana zvakaipa, izvo nyika inofanirwa kugadzirira.


Kufambisa New Horizons - Chirevo cheGlobal Foresight pamusoro pePlanetary Health uye Hutano Hwevanhu

United Nations Environment Programme (2024). Kufamba neNew Horizons: Chirevo chekufanoona kwepasirese nezvehutano hwepuraneti uye kugara zvakanaka kwevanhu. Nairobi. https://wedocs.unep.org/20.500.11822/45890

Dhawunirodha mushumo

"Sezvo kukanganisa kwematambudziko akawanda kunowedzera, ino ndiyo nguva yekuenda mberi uye kuzvidzivirira kubva kumatambudziko ari kubuda," akadaro Executive Director weUNEP Inger Andersen. "Kukurumidza kwekuchinja, kusava nechokwadi uye kusimukira kwetekinoroji kwatiri kuona, tichitarisana nekusagadzikana kwezvematongerwo enyika, zvinoreva kuti chero nyika inogona kuraswa munzira nyore uye kazhinji.

"Nekutarisa zviratidzo zvekuchinja uye kushandisa nzira yekufanoona yakatsanangurwa mumushumo uyu - kusanganisira kutarisa kunze kwenzvimbo yechinyakare yezvakatipoteredza - nyika inogona kudzivirira kudzokorora zvikanganiso zvekare uye kuisa pfungwa pamhinduro dzinogona kutsungirira kukanganisa mune ramangwana."

Zviratidzo zvekuchinja

Makiyi ekuchinja uye masaini ekuchinja anotsanangurwa mumushumo anosanganisira:

Iko kudiwa kwezvinhu zvakakosha zvisingawanzo pasi, zvicherwa nesimbi kuti zvikudze shanduko kuenda kune net-zero zvinotarisirwa kuwedzera zvakapetwa kana muna 2040., kuwedzera kudana kwekuchera kwakadzika kwegungwa uye kunyange kuchera nzvimbo. Izvi zvinounza njodzi dzinogona kuitika kune zvisikwa uye kusiyana-siyana kwezvipenyu, zvinogona kuwedzera kusvibiswa nemarara, uye kumutsa kunetsana kwakawanda.

Sezvo permafrost inonyunguduka papasi rinodziya, zvipenyu zvekare zvinogona kuva pathogenic zvinogona kusunungurwa, zvichikonzera kukanganisa kukuru kwezvakatipoteredza, mhuka uye vanhu. Chiitiko ichi chakatokonzera kubuda kwechigwadara muSiberia.

Nepo AI uye shanduko yedhijitari inogona kuunza mabhenefiti, kune zvakatipoteredza zvinokonzerwa - zvakadai sekuwedzera kudiwa kwemaminerari anokosha uye zvisingawanzoitiki pasi pevhu uye zviwanikwa zvemvura kuti zvizadzise data center zvido. Kushandiswa kweAI muhurongwa hwezvombo uye kushandiswa kwemauto, uye kuvandudzwa kweiyo synthetic biology, inoda kunyatsoongororwa kuburikidza nelens yezvakatipoteredza.

Kurwisana kwezvombo nemhirizhonga zviri kuwedzera nekushanduka. Kusawirirana uku kunoguma nekuparara kweecosystem uye kusvibiswa, zvichikonzera kukanganisa kune vanhu vari munjodzi.

Kumanikidzwa kutamiswa kuri kuwedzera hutano hwevanhu uye kukanganisa kwezvakatipoteredza. Mumwe muvanhu makumi matanhatu nevapfumbamwe ari kudzingwa nechisimba - inopeta kaviri nhamba yemakore gumi apfuura. Kusawirirana uye kushanduka kwemamiriro ekunze ndizvo zvinonyanya kukonzera.

Kutora kufanoona

Nekudaro, chirevo chinoona kuti kushandisa maturusi ekuona zviri mberi kunogona kubatsira nyika kutarisira uye kugadzirira matambudziko anotevera ari kubuda uye kukanganisa mune ramangwana.

Peter Gluckman, Mutungamiriri weISC, akati, "Kufanoona kunopa seti inobatsira yekubuda kunze kwenguva pfupi kubatsira kuona mikana yeramangwana nenjodzi chero zvikaitwa nenzira yechokwadi yezvizhinji, zvichipfuura zvimiro zvakatetepa zvemasangano, zvikamu uye kumwe kupatsanurwa kunotimanikidza kuronga kwedu matambudziko nemhinduro."

Chirevo ichi chinokurudzira kutora kondirakiti itsva yemagariro inobata vanhu vakasiyana-siyana, kusanganisira vanhu veko; kupa vechidiki inzwi rakasimba; uye kufunga zvakare matanho ekufambira mberi kuenda kupfuura GDP.

Hurumende nenharaunda vanokwanisawo kuunza zvinangwa zvenguva pfupi uye zviratidzo zvinovatendera kuti vagone kutonga zvakanaka. Kushandisa maturusi uye zviito zvekugadzirisa zvakare masisitimu emari uye kudzoreredza kuyerera kwemari - chiratidzo chakanaka cheshanduko mumushumo - inogona kubatsira kuderedza kusaenzana, kubvisa urombo hwakanyanya uye kugadzirisa matambudziko ezvakatipoteredza.

Kutsigira agile uye kuchinjika hutongi kunoda kurinani kutarisisa uye kuongororwa kwekupindira. Izvi zvinosanganisira kubatanidza nekuvandudza kutariswa kwekuchinja kwezvakatipoteredza, uye kuita kuti data neruzivo zviwanikwe.

Sezvo kukanganisa kwematambudziko akawanda kuri kuwedzera kukuvadza kune nharaunda uye hutano hwevanhu, mhinduro dziripo uye zviito zviri kuitika zvinogadzirisa shanduko yepasi rose uye masaini eshanduko akaonekwa mumushumo. Kufanoona kunogona kubatsira kukurumidza kuita izvi uye kumutsa zvimwe zvakawanda.


Zvinyorwa kuvagadziri

Nezve UN Environment Programme (UNEP)

UNEP kuwedzera ndiro izwi rinotungamira pasi rose pane zvakatipoteredza. Inopa hutungamiri uye inokurudzira kudyidzana mukutarisira zvakatipoteredza nekukurudzira, kuzivisa uye kuita kuti nyika nevanhu vavandudze mararamiro avo pasina kukanganisa hupenyu hwezvizvarwa zvinotevera.

Nezve International Science Council (ISC)

Sangano reInternational Science Council (ISC) rinoshanda padanho repasi rose kukonzeresa shanduko nekukokera hunyanzvi hwesainzi, zano uye pesvedzero pazvinhu zvakakosha kusainzi nenharaunda. ISC isangano repasi rose risiri rehurumende rine nhengo yepasirese yakasarudzika inounza pamwechete mazana maviri nemakumi mashanu masangano esainzi epasi rese nemasangano, masangano esainzi emunyika needunhu anosanganisira academies nemakanzura ekutsvagisa, masangano epasi rose nesosaiti, uye zvikoro zvechidiki nemasangano.

Kuti uwane mamwe mazano tapota taura:

Nhau neMedia Unit, UN Environment Programme