The Frontiers Planet Prize nhasi vazivisa maNational Champions makumi maviri nemashanu kubva kumasangano makuru ekutsvagisa mumakondinendi matanhatu—masayendisiti anoshamisa ane tsvakurudzo inosimudzira kunzwisisa kwedu hurongwa hwePasi uku vachipa mhinduro dzinoshanda, dzinokwanisa kuwedzerwa kuti vanhu varambe vakachengeteka mukati memiganhu yepasi.
Sezvo makwikwi esainzi epasi rose makuru pasi rose akatarisana nehutano hwepasi rose, Mubairo uyu unopa masayendisiti matatu mibairo. $1 miriyoni pagore uye inokurumidza kutsvaga tsvakiridzo inoshandura zvinhu ine simba rekugadzira mhedzisiro chaiyo. Vatambi veNyika vakasarudzwa ne Jury ye100, boka rakazvimirira renyanzvi dzinotungamira dzekuchengetedza nharaunda uye hutano hwepasi rinotungamirwa naPurofesa Johan Rockström, mugadziri wehurongwa hwemiganhu yepasi rino.
Vatambi veChampions vasvika padanho rekupedzisira remakwikwi, uko vatatu vachasarudzwa se Vatsigiri Vepasi Pose gare gare gore rino uye mumwe nemumwe akapa $1 miriyoni kuti vawedzere tsvakiridzo yavo pasi rose.
Mutsetse wemiganhu yemapuraneti unotsanangura miganhu mipfumbamwe yehurongwa hwePasi umo vanhu vanogona kurarama zvakachengeteka. Kuyambuka miganhu iyi kunowedzera njodzi yekuchinja kwezvakatipoteredza kamwe kamwe kana kusingadzoreki. Nemiganhu yakawanda yava pasi pekumanikidzwa kwakanyanya, kukurumidzisa kubvumirana kwakavakirwa pasainzi uye kuitiswa kwayo kwakakosha.
Muzvinafundo Johan Rockström akati: "Vakundi vepasi rose makumi maviri nevashanu ve2026 Frontiers Planet Prize vanoratidza kusiyana-siyana kwekutsvaga kunodiwa nekukurumidza. Vachibatanidza misoro yakasiyana-siyana, zvidzidzo, uye nzira dzekuita nadzo, vane hunhu hwakasiyana: kugona kukuru mukusimudzira kunzwisisa kwedu hurongwa hwePasi uye kuvhura miganhu mitsva munzvimbo yekugadzirisa matambudziko."
Iye zvino muchinyorwa chayo chechishanu, Mubairo we2026 unoratidza danho rakakosha rekufambira mberi muhukuru uye kukosha kwenjodzi dziripo dzemamiriro ekunze.
Boka regore rino rinosanganisira maNational Champions kubva kunyika makumi maviri neshanu, nevamiriri vatsva vanobva Peru, Colombia, Senegal, neUnited Arab Emirates, uye kutora chikamu kwakasimba kubva kuLatin America neAfrica—nzvimbo dzakakosha pakusarudza kwezvakatipoteredza, hupfumi, uye zviwanikwa pasi rose.
Yakaburitswa mumamagazini makuru anosanganisira sainzi, muzvarirwo, PNAS, uye Iyo Lancet Mapuraneti Hutano, tsvakurudzo yegore rino inosanganisa simba resainzi nekushanda kwechokwadi panguva yekumanikidzwa kuri kuwedzera kune vanogadzira mitemo.
"Kubva kuSainzi kuenda kuPolicy: Planetary Solutions in Action inoratidza kudiwa kukuru kwekushandura nzwisiso yesainzi kuita mhinduro dzepolicy dzinoshanda pamwero wezvinodiwa nematambudziko anhasi," akadaro Tshilidzi Marwala, Mutevedzeri weMunyori Mukuru weUnited Nations uye Rector weUnited Nations University. "Kubva pakusvibiswa kwezvakatipoteredza kusvika pakuchinja kwemamiriro ekunze, kumanikidzwa kwevanhu nepasi rose kuri kuwedzera - zvichida hukama hwakasimba pakati pesainzi nekuita sarudzo. Tinodada nekushanda pamwe chete neFrontiers Policy Labs nePotsdam Institute for Climate Impact Research kuti tifambise mberi basa iri."
MaNational Champions anotarisana nematambudziko anonyanya kusangana nevane chekuita nedambudziko iri nhasi - nzvimbo idzo mushumo wezvemitemo unoratidza kuti nzira dziripo dzinowanzo shandiswa padata risina kukwana, kana kuti fungidziro dzekare. Izvi zvinosanganisira kubatwa kwecarbon inofambiswa nemamiriro ekunze uye kufambiswa kwendege kwakagadziriswa kusvika kuhutungamiriri hwe lithium hunotungamirirwa nenharaunda, kuchengetedzwa kwegungwa repamusoro, kutevedzera mvura mudunhu, kugadziriswa kwemethane accounting, kurima kushoma kweutsi hunobva mumhepo, njodzi yekusanaya kwemvura kwemakore akawanda, uye mapurasitiki akagadzirirwa kudzivirira kusvibiswa kwenguva refu. Pamwe chete, aya MaNational Champions anoratidza shanduko kubva pakuongorora matambudziko epasi kuenda pakupa mhinduro dzinoshanda dzinogona kushandiswa nevanoita mitemo, vatungamiriri vemaindasitiri nenharaunda izvozvi.
Purofesa Jean-Claude Burgelman, Mutungamiriri weFrontiers Planet Prize, akati:
"Hatisisina yambiro—hatisisina mhinduro nenguva. Nekuziva nekutsigira tsvakurudzo yakasimba uye inogona kukura pasi rose, Mubairo uyu unobatsira kushandura sainzi inochinja kuita chiito chekubatana kwepasi rine hutano."
Rondedzero yakazara ye2026 National Champions, yakarongwa nemhinduro dzavo, ndeiyi inotevera:
SeVatsigiri veNyika, muongorori wega wega achava nemukana wekugovana tsvakurudzo yake yakahwina mibairo kuburikidza nemisangano yenyika neyepasi rose kuti zvive nyore kuchinja kwakarongeka kunodiwa kuchengetedza hutano hwepasi redu. Pamwe chete neInternational Science Council, izvi zvinogoneka kuburikidza nerutsigiro rwevabatsiri veMubairo, kusanganisira Potsdam Sisitimu Yemamiriro ekunze Impact Tsvagiridzo, African Academy of Sciences, Uye Villars Institute.
Mutambo wekupa mubairo weFrontiers Planet Prize uchaitwa musi wa 18 Ndira 2027 muDavos. Yakarongwa ne Imba yeSainzi yeMiganhu, chiitiko ichi chinokosha chichaunganidza vatungamiriri vepfungwa kubva mumitemo, maitiro, uye rubatsiro. Chichaisa sainzi inochinja pakati pehurukuro, ichiratidza zvinhu zvitsva uye mhinduro umo kufambira mberi kwesainzi yemiganhu yepasi kunobatsira kutungamira sarudzo dzinotsanangura remangwana redu.
Mufananidzo ne Mavhoriyamu ePasi on Unsplash