Sign up

Basa reboka revakadzi muFizikisi: International Union of Pure and Applied Physics

Sangano reInternational Union of Pure and Applied Physics rakatanga boka reWomen in Physics Working Group kuti riunganidze ruzivo rwepasi rose, risimudzire zvirongwa zvakaita seInternational Conference on Women in Physics, uye risimudzire kuenzana kwevanhurume nevanhukadzi mufizikisi, ukuwo richigadzirisa matambudziko aripo akadai sekusiyana kwemibairo uye mishumo yekushungurudzwa.

Chidzidzo ichi chinobva mumushumo Kutarisana nekuenzana kwevanhurume nevanhukadzi mumasangano esainzi: Kuongorora uye Mazano (2026), yakagadzirwa neInternational Science Council, InterAcademy Partnership, uye Standing Committee for Gender Equality in Science. Zvichibva pakuongorora kwepasi rose kwemasangano zana nemakumi matatu nematanhatu uye data reongororo kubva kumasayendisiti anoda kusvika mazana matanhatu, mushumo uyu unoongorora zvinhu zvinoumba kumiririrwa kwevakadzi, kutora chikamu, uye hutungamiriri mumasangano esainzi.

Sangano reInternational Union of Pure and Applied Physics rakagadzira Women in Physics Working Group muna 1999 kuti riunganidze ruzivo rwepasi rose pamusoro pekusawirirana kwevanhurume nevanhukadzi uye kukurudzira zviito zvekuwedzera kutora chikamu kwevakadzi mufizikisi. Kuburikidza nezvirongwa zvakaita seInternational Conference on Women in Physics, boka iri rakasimbisa kushandira pamwe kwenyika dzese uye rakabatsira mukumiririrwa kwakanyanya kwevakadzi muhutungamiriri hweIUPAP. Pasinei nekufambira mberi, matambudziko achiripo, kunyanya mukuvandudza kuenzana kwevanhurume nevanhukadzi mumibairo uye kugadzira nzira dzakagadzikana dzekugadzirisa kushungurudzwa mumabasa eIUPAP.


Vakadzi vachiri vashoma zvakanyanya mufizikisi pasi rose. Munzvimbo zhinji, vanonzi ndivo vane mabasa akawanda. 25% yenharaunda yefizikisi, kunyange hazvo fungidziro dzichisiyana zvichienderana nenyika nenzvimbo. Nyika dzakadai seTürkiye dzinoti vanhu vanobatanidzwa zvakanyanya, nepo dzimwe, kusanganisira Spain, dzine vanhu vashoma vanomiririra.

Mafambiro enzvimbo dzakasiyanawo anosiyana. Fizikisi yezvakatipoteredza uye yemolecular zvinowanzokwezva vakadzi vakawanda, nepo fizikisi yekupisa kwakaderera uye fizikisi yemuchadenga vanoramba vachitongwa zvakanyanya nevarume. asitironomi zvinoratidza kuti vakadzi vanotora chikamu chakawanda. Fungidziro dzakarurama dzepasi rose dzinowedzera kuoma nekuti vazhinji vefizikisi vanopinda muindasitiri uye havachaonekwi muhuwandu hwezvidzidzo.

Boka Rinoshanda reVakadzi muFizikisi

Sangano reInternational Union of Pure and Applied Physics (IUPAP) Vakatanga boka reWomen in Physics muna 1999 mushure mechisarudzo cheGeneral Assembly yavo muAtlanta, USA. Basa rekutanga reboka iri raive rekuongorora mamiriro epasi rose evakadzi mufizikisi, kuzivisa kuIUPAP Council neLiaison Committees, uye kupa matanho chaiwo ekuvandudza kutora chikamu kwevakadzi. Basa iri rekutanga rakaisa hwaro hwekuunganidza humbowo hwakarongeka pamusoro pekusawirirana kwevanhurume nevanhukadzi mufizikisi. Nekufamba kwenguva, basa reboka iri rakawedzera kupfuura kuunganidza data nekutarisa kuti rigovane nzira dzakanakisisa nematunhu enyika uye kuita hurukuro neDare Repamusoro reIUPAP - vachipa mazano hutungamiriri pamusoro pekuenzana kwevanhurume nevanhukadzi.


Chimwe chezviratidzo zvakajeka zvekufambira mberi kwakaitwa neWorking Group kuwedzera kwekuvapo kwevakadzi muhutongi hweIUPAP. Vamiriri vavo muDare Repamusoro vakawedzera kubva pa25% muna 2020 kusvika pa50% muna 2025 uye ikozvino yakwira kupfuura avhareji yepasi rose yevakadzi mufizikisi, zvichiratidza kuedza kwakarongwa uye kwakasimba kwekuvandudza kuenzana kwevanhurume nevanhukadzi. Chiitiko chakakosha chaive kusarudzwa kweaimbova Sachigaro weWomen in Physics Working Group saMutungamiriri weIUPAP muna Gumiguru 2024.

Chirongwa chikuru: Musangano Wepasi Pose weVakadzi muFizikisi

Chinhu chikuru mubasa reWorking Group iInternational Conference on Women in Physics, inoitwa makore matatu ega ega kweanopfuura makore makumi maviri. Kunyange zvazvo IUPAP isingaiti musangano wepasi rose wefizikisi, Musangano uyu wave musangano wayo unoonekwa zvikuru pasi rose. Chinyorwa chimwe nechimwe chinobatanidza vatori vechikamu mazana maviri kusvika mazana matatu vanobva kunyika dzinosvika makumi matanhatu, vakarongwa mumapoka enyika anogadzirira data, zvidzidzo zvezviitiko uye zvirongwa zvekuita.

Kutora chikamu kubva kunyika dzine mari shoma nedzepakati kuri kukurudzirwa zvikuru, nemari yekubatsira pakufamba ichibva kune zvakasiyana-siyana, kusanganisira IUPAP pachayo, vatsigiri vemakambani, uye vatsigiri vemunharaunda vakaita semayunivhesiti nesangano renyika rinoona nezvemuviri.

Matambudziko asara uye matanho anotevera

Imwe nzvimbo yakasarudzwa yekufambira mberi ndeye mibairo. Nevakadzi gumi chete pakati pevanhu 43 vakahwina mibairo mumakore achangopfuura, kuteverwa kuri nani kwehunhu hwevanhurume nevanhukadzi panguva yekusarudzwa uye maitiro ekutsvaga vakasarudzwa kunodiwa kuti uone kuti kusawirirana kunoitika kupi.

Pamusoro pezvo, IUPAP haisati yava nenzira yepamutemo yekugadzirisa zvichemo zvekushungurudzwa. Kunyange hazvo misangano yese inotsigirwa neIUPAP ichifanirwa kuve nenzira dzayo dzekuzivisa nhau pamwe nemupi wezano akasarudzwa, kushaikwa kwenzira yekushandira pamwe chete nesangano revashandi kunotungamira mukusawirirana muzviitiko.

Sezvo IUPAP ichiwedzera kutarisisa kwayo kubva kuvakadzi mufizikisi kuenda kune pfungwa dzakakura dzepabonde nekusiyana, sangano iri riri kupinda muchikamu chitsva. Kutsiviwa kweMutevedzeri weMutungamiriri weGender Champion neChampion inosanganisira Equity, Diversity and Inclusion kunoratidza shanduko iyi. Kuve nechokwadi chekuti Women in Physics Working Group - ine basa rinokosheswa pasi rose - kuchabatsira kusimbisa chirongwa ichi chakakura uku ichichengetedza basa neruzivo rweboka.

Pfungwa huru kune dzimwe nzvimbo

  • Kuunganidza nekushandisa ruzivo zvinobatsira pakuona nzvimbo dzinonyanya kukosheswa uye kusimudzira ruzivo nezve misiyano pakati pevanhurume nevanhukadzi.
  • Kukurudzira nzvimbo dzakatsaurirwa uye zviitiko zvevakadzi chikamu chekuona kuti misangano yese inotsigirwa inotsigira vakadzi mune zvesainzi.
  • Kutarisa maitiro ekupa mibairo zvinogona kuvandudza kuenzana kwevanhurume nevanhukadzi pakati pevakasarudzwa nevakapihwa mibairo, zvichiziva kuti kushoma kwevamiriri kunoratidza matambudziko akakura ehurongwa.

Tsvaka zvimwe

Kutarisana nekuenzana kwevanhurume nevanhukadzi mumasangano esainzi: ongororo uye mazano

Dare reSainzi rePasirose, Kudyidzana kweVana muZvikoro uye Komiti Yekuenzana Kwevanhukadzi neVakadzi muSainzi (Kukadzi 2026) Kutarisana nekuenzana kwevanhurume nevanhukadzi mumasangano esainzi: ongororo uye mazano. DOI: 10.24948/2026.03


Mufananidzo ne Fractal Hassan on Unsplash

Gara uchiziva nezvetsamba dzedu dzenhau