Chidzidzo ichi chinobva mumushumo Kutarisana nekuenzana kwevanhurume nevanhukadzi mumasangano esainzi: Kuongorora uye Mazano (2026), yakagadzirwa neInternational Science Council, InterAcademy Partnership, uye Standing Committee for Gender Equality in Science. Zvichibva pakuongorora kwepasi rose kwemasangano zana nemakumi matatu nematanhatu uye data reongororo kubva kumasayendisiti anoda kusvika mazana matanhatu, mushumo uyu unoongorora zvinhu zvinoumba kumiririrwa kwevakadzi, kutora chikamu, uye hutungamiriri mumasangano esainzi.
Chikoro cheHungarian Academy of Sciences chakapindura pakuchinja kwakaitika muna 2016, apo pasina vakadzi vakasarudzwa kuti vave nhengo, nekuisa shanduko dzinogara dziripo kuti dzigadzirise kusarongeka kwevanhurume nevanhukadzi. Pamwe chete nekukurudzira kusarudzwa uye mari yekuenzana, zviito izvi zvawedzera kaviri huwandu hwevakadzi mumakore gumi apfuura, kunyange hazvo kusawirirana kuripo. Chidzidzo ichi chinoratidza kuti rutsigiro rwakanangana nekuzvipira kwehutungamiriri kunogona sei kutungamira kufambira mberi kunoyerwa.
The Chikoro cheSainzi cheHungary (MTA) Yakapetwa kaviri nhamba yenhengo dzevakadzi mumakore gumi apfuura (kubva pa5% kusvika pa10%), kunyange hazvo huwandu hwevanhu varipo huchiri pasi. Kufambira mberi kwakawedzera mushure mekuchinja kukuru muna 2016, apo pasina vakadzi vakasarudzwa kuti vasarudzwe. Kusavapo uku kwakatsanangurwa zvakanyanya mukati meAcademy se "kushamisika" uye kwakakurudzira kufungisisa kwakasimba kwemasangano pamusoro pezvipingamupinyi zvemaumbirwo ekufambira mberi kwevakadzi.
Mukupindura, Academy yakagadzira Komiti yepamusoro yeVakadzi muSainzi kuti ipe mazano kuhutungamiriri hwenyika nezvematanho ekugadzirisa kusarongeka kwevanhurume nevanhukadzi. Pakutanga ichitungamirwa naProf. Vanda Lamm uye parizvino naProf. Enikő Bollobás, Komiti iyi yakagadzira matanho akanangana nekutarisa zvese zviri zviviri nzira yebasa, nekutsigira kufambira mberi kwevakadzi kuti vakwanise kusarudzwa, uye kuonekwa, nekusimbisa kuzivikanwa kwezvipo zvesainzi zvevakadzi.
Chiyero chikuru chakaunzwa neKomiti iyi ibatsiro regore rimwe chete rinotsigira vakadzi vesainzi vari kutsvaga dhigirii repamusoro rekuti "Doctor of the Academy" uye vane vana vari pasi pemakore gumi nemana. Chitupa ichi ndicho chinhu chakakosha chinodiwa kuti munhu asarudzwe senhengo inoenderana uye kuti agadzwe sepurofesa akazara.
Mari iyi inopa muhoro wegore rose, ichirerutsira vanogamuchira mabasa ekudzidzisa nekutonga uye ichivabvumira kuti vatarise pakupedzisa dissertation yavo. Chirongwa ichi chakavhurirwa zviri pamutemo varume vari mumamiriro ezvinhu akafanana ekuchengeta vana, vakaita sevanababa vasina varume kana vabereki vevana vakaremara.
Chirongwa ichi chaburitsa mhedzisiro yakanaka. Mukati memakore maviri mushure mekugamuchira rubatsiro urwu, 92% yevakapihwa ruzivo vakabudirira kudzivirira zvinyorwa zvavo uye vakawana zita rekuti "Doctor of the Academy". Kusvika pari zvino, masayendisiti anopfuura zana akabatsirwa nechirongwa ichi, icho chinotsigirwa nebhajeti rakazvipira uye rinoenderera mberi rekuenzana kwevanhurume nevanhukadzi.
Zvimwe zviito zvinosimbisa simba rechirongwa cherubatsiro:
Pasinei nekufambira mberi uku, kusawirirana kwechimiro kuchiripo. Ongororo yakazvimirira yakashandisa data renyika re bibliometric yakaratidza misiyano pakati pevanhurume nevanhukadzi muzvinyorwa uye makopi ezvinyorwa zvichikura nekufamba kwenguva. Pakazosvika pakati pebasa, avhareji yebudiriro yevakadzi yakasara kumashure kwemakore angangoita gumi neyevarume; pazera remakore makumi manomwe, huwandu hwezvinyorwa zvevakadzi hwaienderana nehwevarume vane makore angangoita makumi mashanu. Mukupindura, Komiti iri kugadzirira mamwe mazano ehutungamiriri hweAcademy, kusanganisira kuenderana kwakasimba kwezvirongwa zverubatsiro rwenyika nezvirongwa zveEurope zvinotarisa zororo revabereki nekuchengeta, uye kubviswa kwemiganhu yezera risiri pamutemo mumaitiro ekusarudzwa.
Kutarisana nekuenzana kwevanhurume nevanhukadzi mumasangano esainzi: ongororo uye mazano
Dare reSainzi rePasirose, Kudyidzana kweVana muZvikoro uye Komiti Yekuenzana Kwevanhukadzi neVakadzi muSainzi (Kukadzi 2026) Kutarisana nekuenzana kwevanhurume nevanhukadzi mumasangano esainzi: ongororo uye mazano. DOI: 10.24948/2026.03
Mufananidzo naAisano pa Wikimedia Commons