Sign up

Nzira yedzidziso yekuchinja yekuvandudza chirongwa chebudiriro inoenderera mberi mushure megore ra2030

Nzira iri nani inodiwa kuti paonekwe kuti zvingangoitwa sei, zvingangoitika, uye kuti zvirongwa zvingaitwa sei, inodaro nyaya iyi, yakanyorwa pamwe chete neISC Head of Unit for Science Policy, Anne-Sophie Stevance.

Semurongi weboka guru reSainzi neTekinoroji kuUnited Nations, ISC inokurudzira uye inobatanidzwa mukukakavadzana pamusoro pekuti sainzi ingatsigira sei kubudirira kwebudiriro inochengetedza nharaunda.

Iyi ndiyo vhezheni yebasa remunyori. Yakanyorwa pano nemvumo ye American Association for the Advancement of Science (AAAS) zvekushandisa iwe pachako, kwete zvekugovera patsva. Shanduro yekupedzisira yakaburitswa mu sainzi musi wa15 Ndira 2026, DOI: 10.1126/science.adz5704.


Sezvo nguva yekupedzisira yeZvinangwa zveSustainable Development (SDGs) zvegore ra2030 yaswedera pedyo uye kufambira mberi kuri kushoma, vaongorori vari kupa matanho ekuvandudza chirongwa chinotevera, mushure megore ra2030, chekuvandudza kuitiswa (1-3). Nemamwe mazano anotarisirwa mune ramangwana, tinotaura nezvenzira yakarongeka yekubatsira vaongorori nevagadziri vemitemo kugadzira nekuongorora. Izvi zvinoda dzidziso yekuchinja inotsanangura kuti sei uye nei mazano achavandudza kuitiswa kwechirongwa chinotevera, ukuwo tichifungawo nezvekuita kwavo mune zvematongerwo enyika. Tinotanga nekuvaka dzidziso isina kujeka yekuchinja inotsigira Agenda ya2030 iripo kuti tiongororezve kuti SDGs dzaifanirwa kushanda sei uye kuona kubudirira kukuru nekukundikana. Tinobva tapa nzira yekuongorora mazano akaiswa pamberi ekuvandudza chirongwa cheshure megore ra2030 zvichienderana nemhedzisiro yawo uye kugona kwawo.

Kugamuchirwa kwe2030 Agenda neSDGs muna 2015 senzira yepasi rose yekupedza urombo, kuderedza kusaenzana, uye kuchengetedza zvakatipoteredza kwaive kubudirira kukuru. SDGs dzakabudirira kubva ipapo sezvo nyika zhinji nemaguta zvakaisa zvinangwa munzvimbo, zviri kutarisa nekutaura nezvekufambira mberi, uye zviri kushanda zvakasimba kuti zvibudirire. Mabhizinesi mazhinji akabatana neSDGs uye masangano eruzhinji akazvitsigira. Maitiro epasi rose akaita seSDGs anogonawo kupa mvumo, zvinotarisirwa zvakafanana uye mutauro wakafanana, kutsigira kudyidzana, kudzidza nekuenzanisa mumamiriro ezvinhu akasiyana, uye kukurudzira kugoverwa kwezviwanikwa uye chiito chinodiwa kubva kunyika dzese kugadzirisa matambudziko epasi rose.

Zvisinei, makore gumi apfuura, hapana gakava guru rekuti maSDG haana kushanda zvakanaka sezvaaida mukusimudzira shanduko. Semuenzaniso, zvinangwa hazvina kuchinja zvakanyanya masangano, marongero, kana kuyerera kwezviwanikwa (4) uye pasi pe20% yezvinangwa zviri munzira yekuzadzikiswa panosvika 2030 (5). Pane zvinhu zvikuru zvinoderedza dambudziko iri (semuenzaniso, COVID-19, mhirizhonga yepasi rose), asi izvi zvega hazvigone kutsanangura kufambira mberi kushoma.

Vanhu vari kutsvagurudza vakagadzirira kufungisisa zvakadzama nezvezvakashanda nezvisina kushanda neAgenda iripo uye kupa mazano anogona kuvandudza dhizaini yechero hurongwa hwepashure pa2030. Sezvazvakaita nekugadzirwa kweSDGs, mazano ehurongwa hwepashure pa2030 anogona kubatsira kutaurirana kuri kuuya kunotungamirwa nehurumende pamusoro pehurongwa hwepashure pa2030 hunotarisirwa kutanga kubva muna 2027. Kunyange vachibvuma zvikanganiso zveSDGs dziripo, mazano anoshanda akaitwa nevatsvagurudzi ekuwedzera nguva yeSDGs (semuenzaniso kusvika muna 2045 kana 2050) (1) pamwe chete nesarudzo dzakasiyana dzekusimbisa hurongwa hwepashure pa2030 kuti huvandudze kuitiswa. Izvi zvinofanirwa kutariswa nebasa guru resainzi mukuumba SDGs (6, 7) uye hwaro hwakasimba hweuchapupu huripo pari zvino pashanduko dzinodiwa kuti dzizadziswe (8). Zvikumbiro zvechangobva kuitwa zvinosanganisira matanho anogona kuiswa muhurongwa hwepashure pa2030 kuti zvienderane zviri nani nemari ye51 kubva kumabhanga ekuvandudza nemakambani epasi rose nezvinangwa zvemangwana (1, 2), kusimbisa hutongi hwepasi rose nekuzvidavirira (semuenzaniso, UN 53 Sustainable Development Commission) (2), kusimudzira basa remaguta nemabhizinesi (3), kuwedzera marongero enyika nemasangano (semuenzaniso, makomiti enyika, mabasa, uye zvirongwa zvekukurumidzira) (1), kana kugadzira zvinangwa zvitsva zvematambudziko ari kubuda (semuenzaniso njere dzekugadzira (AI), kupararira kwepasi rose, nezvimwewo) (1, 3).

Nemamwe mazano akawanda ekuvandudza kana kugadzirisa hurongwa hwepashure pa2030 hunotarisirwa mumakore anotevera, dambudziko riri kubuda kune vanogadzira mitemo, vanotaurirana, uye nharaunda yevaongorori richave rekuona mazano ane mukana mukuru wekuvandudza kuitiswa. Izvi zvinoda kuongororwa kwakajeka kwekuti chirongwa chimwe nechimwe chingakurumidzisa sei kufambira mberi kuenda kubudiriro inochengetedza - nemamwe mazwi, 'dzidziso yekuchinja' yakajeka inotsanangura mashandiro ayo uye kuti nei ichizoshanda mukukunda zvipingamupinyi zvakakanganisa kufambira mberi kusvika pari zvino.

Uyezve, tinofanirawo kuziva kuti mazano achada kubvumirana kwezvematongerwo enyika kuti ashandiswe mune chero hurongwa hwemangwana. Kugamuchirwa kweSDGs pamwe chete muna 2015 kwaive chimwe chikamu chekuti aisava mutemo unorayira. Mazano akanyanya kutsanangurwa anowanzoita kuti pave nekusawirirana, anowanzoonekwa seasingaite, anodhura, uye asingade zvematongerwo enyika. Mamiriro ezvematongerwo enyika nhasi anotonyanya kuoma, achiumbwa nekupatsanurana mukati menyika dzenyika, kuwedzera kwehudzvanyiriri, kuwedzera kusaenzana nematambudziko ezvakatipoteredza, kuwedzera kwemashoko asina kururama, uye kuwedzera kwekusawirirana kwezvematongerwo enyika. Zvinhu izvi zvichachinja kana mazano akasiyana achikwanisika mune zvematongerwo enyika chero nguva.

Saka tinotaura kuti nzira yakarongeka inodiwa kubatsira mukugadzira nekuongorora kushanda kwezvirongwa zvekuvandudza chirongwa chemashure megore ra2030. Nzira yakadaro inofanira kuvakirwa padzidziso yakajeka uye inoshanda yekuchinja inotsanangura kuti sei uye nei zvirongwa zvichakurumidzisa kuitwa muhurongwa hwemashure megore ra2030. Kuti tigadzire dzidziso yekuchinja kuti isimbise chirongwa chemashure megore ra2030, tinofanira kudzokera kupfungwa dzekutanga dzechirongwa che2030 maererano nekuti SDGs dzaifanirwa kushanda sei uye kuti sei kuitwa kwacho kwakabudirira kana kuti kuri kukundikana.

Kugadzira nekushandisa Dzidziso yeKuchinja

Kwave nekutsoropodzwa kwakawanda kweSDGs mumakore gumi apfuura kwakaratidza zvikanganiso zvakawanda uye mazano ekuvandudza zvinangwa uye kuitwa kwazvo. Izvi zvave zvichinyanya kufuratira nyaya yakakosha - yekuti SDGs dzakavakirwa pafungidziro dzisina kururama kana dzisina kukwana dzekuti kuisa zvinangwa kwaizotungamira sei chiito uye dzisina dzidziso yakajeka yekuchinja (9). Zvisinei, tinotaura kuti zvinokwanisika kuwana dzidziso isina kujeka yekuchinja mu2030 Agenda, inoratidzwa mumashoko ekuti SDGs dzaizoshandiswa sei kutungamira shanduko. Kuburikidza nekuongorora zviri mukati me2030 Agenda, takaona mareferensi aya chaiwo kana 'fungidziro' pamusoro pekuti Agenda yaida kuitwa sei uye takaaisa mumisoro mina mikuru: (i) Kuisa zvinangwa zvepasi rose nekuchinja; (i) Vatambi uye nzvimbo; (iii) Ongororo; uye (iv) Nzira dzekushandisa (ona zvinyorwa zvekuwedzera uye Tafura S1). Takazogadzira mareferensi aya kuti tigadzire hurongwa hwemaitiro ekuchinja anofungidzirwa mu2030 Agenda - yatinotaura se'dzidziso isina kujeka yekuchinja' (ona mufananidzo).

Pfungwa huru yakawanikwa kubva muchirongwa che2030 Agenda ndeyekuti kugamuchirwa kweSDG pasi rose kuchaita kuti nyika dzigadzire zvinangwa zvenyika uye dzizviise muzvirongwa zvenyika zvinotsigirwa nehurongwa hwemari. Izvi zvichakurudzira vanhu vane chekuita neSDGs uye zviwanikwa kuti vazadzise SDGs uye nokudaro vachinje nyika yedu. Maitiro ekutarisa nekuongorora enyika anovimbisa kuti mazano anotsigirwa nedata nehumbowo uye anogadziriswa nekufamba kwenguva. Ongororo yepasi rose kuburikidza neUN High-Level Political Forum (HLPF) inokurudzira kujeka uye kuzvidavirira. Hutongi hwakanaka uye nzira dzekushandisa dzakadai sekuvaka kugona, kubatana kwemitemo, mari, kutengeserana, uye hunyanzvi hwetekinoroji zvinotsigira maitiro aya (ona Tafura S1).

Chimiro chiri mumufananidzo chinoratidza fungidziro huru sezvinhu zvakabatana zvatakashandisa kuongorora zvakarongeka zvimwe zvekubudirira nekusakwana kwekushandiswa kweSDGs kusvika pari zvino uye kujekesa kuti zvinangwa zvainge zvakarongwa sei kuti zvifambise shanduko. Kunyange zvazvo chimiro ichi chakaganhurirwa kufungidziro kubva ku2030 Agenda, chinoratidza kuti kutsanangurwa kwakajeka kwedzidziso yeshanduko kunotsigira sei kuongororwa kwekutanga kwekukundikana kwekushandisa uye zvipingamupinyi zvinogona kuitika apo kufambira mberi kwakamira. Chinopawo pokutangira nemukana wekugadzira dzidziso yakajeka uye inoshanda yeshanduko yehurongwa hwepashure pa2030 hunoratidza mikana yekukurumidzisa kufambira mberi kuenda kubudiriro inogarika.

Kutanga nekugamuchirwa kwezvinangwa, maitiro makuru anosanganisira kuisa zvinangwa zveSDG munzvimbo uye kuunganidza zviwanikwa nevatambi kuti vazadzise zvinangwa uye kushandura nyika. Mamwe mafungu maviri anotsigira maitiro makuru nekupa nzira dzekushandisa nedata uye kudzokorora mhinduro kuti zvitungamirire kuitiswa uye kuwedzera kuzvidavirira. Kufambira mberi muzvinhu zviri kumusoro kunotsigira zvinhu zviri pasi.

MaSDGs akabudirira zvikuru (12, 13). Zvinangwa izvi zviri pamutemo uye zvakagamuchirwa nenyika dzese, zvinopa tsananguro yakabvumiranwa pasi rose uye gwara rebudiriro inoenderera mberi uye inzira itsva yekutonga nezvinangwa (Mufananidzo 1, '1+'). Dzimwe nyika dzakaisa zvinangwa zveSDGs munzvimbo dzadzo uye dzakaita shanduko dzemasangano kuti dzirongedze kuitiswa (semuenzaniso, Indonesia, Colombia, Finland, Nepal, neEgypt) ('2+'). Hurumende dzakabvunzana zvakanyanya nevatori vechikamu mukuisa uye kushandisa maSDGs munzvimbo dzadzo ('3+'), kusanganisira kuburikidza neVoluntary National Reviews (VNRs) iyo inenge nyika dzese dzakatumira ('4+'). Voluntary Local Reviews (VLRs) yakawanawo simba, zvichiratidza kuva muridzi pakati pevatambi vemunharaunda. Kune hurongwa hwakasimba hwezviratidzo nedata riripo rekutarisa ('4+'), uye kuvaka kugona kwakavandudza kugona kwenyika kwenhamba ('5+'). Kwavewo nekutariswa kwakawedzerwa kune hunhu hwakabatana hweSDGs nekudyidzana kwadzo pamwe nekubatana kwemitemo nekubatana ('6+').

Zvisinei, kuita kwacho kwakasanganawo nekusakwana kwakawanda (4, 14). Hurongwa hwakakura uye hwakaoma hwezvinangwa hwave hwakaoma kushandisa uye hune zvinhu zvisipo (semuenzaniso AI, tsika, kupararira kwenyika dzakawanda) (Mufananidzo 1, '1-'). Nekuda kwehutungamiriri hwenyika hushoma kubva kuvatungamiriri venyika nemapazi makuru, dzimwe nyika hadzisati dzaisa zvinangwa zvenyika kana kugadzira mazano (semuenzaniso, Australia, USA, UK) uye dzimwe dzakabvisa zvakamboitwa kare (semuenzaniso, Sweden, Argentina) ('2-'). Uko mazano akagadzirwa nenyika dzakawanda haana kuunganidza zvakakwana vanhu vanoita basa iri, chimwe chikonzero ndechekuti Agenda ya2030 haina zvinokurudzira vanhu vari kunze kwehurumende kuti vabatanidzwe mukuita basa iri (kusanganisira avo vangangoramba mitemo yeSDGs) ('3-'). Hapana chisungo chekuti hurumende dziongorore kufambira mberi, uye maVNR anga asina kunyatsojeka uye asina kusimbiswa ('4-'). Padanho repasi rose, HLPF yakagadzirwa senzira yekuchinjana vezera uye haina kukwanisa kubata hurumende kana vamwe kuti vazvidavirire pakuita basa iri ('5-'). Kuwedzera kwehumbowo hakuna kuchinja nekukurumidza kuita sarudzo dziri nani sezvo izvi zvinodawo kugona kushandisa humbowo mumaitiro emitemo akaumbwa nemamiriro ezvinhu ezvematongerwo enyika nezvido ('6-'). Maitiro ehurumende haana kukoshesa uye haana kuongororwa kwakarongeka kweshanduko dzinodiwa kuti zvinangwa zvizadziswe pamwe chete nezvipingamupinyi zvekushandisa uye sarudzo dzekuzvikunda ('7-'). Maitiro haana kugadzira nzvimbo inoshanda yekubatsira vanhu kuti vaunganidze vanhu nezviwanikwa, uye hapana chibvumirano chepasi rose pamusoro pemari, tekinoroji, uye kugona ('8-'). Kusanyatsotarisirwa kwakapihwa kumamiriro ekutonga eshanduko mumasangano akasiyana-siyana ezvematongerwo enyika ('9-') pamwe ne 'chii' uye 'sei' cheshanduko dzemasystem kuti zvizadzise SDGs ('10-').

Kuongorora dzidziso isina kujeka yeshanduko iri mumufananidzo kunoratidza dzimwe nzvimbo dzakakosha apo fungidziro huru dzinotsigira Agenda ya2030 dzakabudirira kana kuti dzakatadza kushanda zvichibva pane zvakaitika mumakore gumi apfuura. Dambudziko guru rine chekuita nefungidziro huru maererano nekuitwa uye kukurudzirwa kwechiito nevatambi vese nezviwanikwa zviripo izvo zvinozopedzisira zvaita kuti pave neshanduko. Kunyange hazvo kugamuchirwa kwemaitiro enyika nekudyidzana kwepasi rose zvichifungidzirwa kuti zvinotungamira maitiro aya, izvi hazvina kuitika mukuita. Pane zvinhu zvishoma zvakananga muAgenda ya2030 pamusoro peshanduko huru dzenyika, mhando dzinodiwa uye kurongeka kwemitemo, mari, kugona uye matekinoroji, kana mamiriro ehutongi anodiwa kuti afambire mberi maitiro eshanduko. Uyezve, fungidziro yekuti shanduko inoitika sedanho rekupedzisira mushanduko chete mushure mekuzadzikiswa kweSDGs inopesana nemabhuku ekutsvagisa (8, 11), izvo zvinosimbisa kuti shanduko dzinodiwa zvinangwa zvisati zvagona kuzadzikiswa.

Kukurukurirana kwehurongwa hwepashure pa2030 kunopa mukana wekugadzira dzidziso yakavandudzwa yeshanduko iyo inoburitsa pachena 'bhokisi dema' iri rekuita nekushandura. Izvi zvingabatsira nekunzwisisa kwakavandudzwa kwekuti kuisa zvinangwa kunogona sei kukurudzira kuita nevatambi vakakosha uye kutungamira shanduko dzinodiwa kuti zvizadziswe SDGs. Zvinofanirawo kupa kujeka kukuru pane zvinodiwa pakuita, kusanganisira nekuona zvipingamupinyi zvakafanana nezvipingamupinyi pashanduko uye kutsanangura kuti zvichakundwa sei uye nevatambi vapi. Dzidziso isina kujeka yeshanduko inoratidzwa mumufananidzo inopa pokutangira kunobatsira pakuita kwakadaro.

Nzira yekuongorora mazano

Kutora nzira yedzidziso yekuchinja kune mabhenefiti makuru anoshanda pakugadzira nekuongorora kukanganiswa kwezvirongwa zvehurongwa hwepashure pa2030. Chekutanga, zvinoratidza kuti zvirongwa zvinopa 'zvakafanana' hazvingavi nemhedzisiro mukuvandudza kufambira mberi kuSDGs. Semuenzaniso, zvirongwa zvezvinangwa zvitsva nezvinangwa zvinogona kusangana nematambudziko akafanana ekushandisa anowanikwa nehurongwa huripo. Izvi zvichawedzerawo kukura uye kuoma kweSDGs idzo dzakatsoropodzwa sedzakaoma zvakanyanya kuti dzishande.

Kujekesa dzidziso yeshanduko kunopa nzira yekutsanangura zvakajeka uye kuongorora pfungwa dziri shure kwezvirongwa zvinotsvaga kuvandudza kuitiswa kwebudiriro inoenderera mberi mushure megore ra2030. Semuenzaniso, zvirongwa zvekuvandudza hutongi hwepasi rose nekutsiva HLPF neboka rine simba (semuenzaniso UN Sustainable Development Commission) zvinogona kuwedzera mutoro wenyika kuUN izvo zvinogona kukurudzira kuitiswa kuri nani nehurumende dzenyika. Zvisinei, hazvingangokurudzira kuitiswa kwezvinoitwa nevamwe vanoita basa (semuenzaniso mabhizinesi, vatengi, vamiririri, nezvimwewo) vanoita basa rakakosha mukuchinja. Neimwe nzira, zvirongwa zvekubatanidza zviri nani mari kubva kumabhangi ebudiriro epasi rose neSDGs kana kubatanidzwa kukuru kweSDGs nezvibvumirano nemari zviripo zveUN (semuenzaniso UNFCCC neGreen Climate Fund) zvinogona kupa mari kunyika dziri kusimukira kuti dziite zvirongwa zvavo zvebudiriro. Zvisinei, mari yekuwedzera kubva kune idzi nzira inogona kuva shoma zvichienzaniswa nezvinodiwa kuti zvizadziswe SDGs, uye zvirongwa zvakadaro hazvigadzirise kudzoserwa kwemari kubva pakusagadzikana kuenda kubudiriro inoenderera mberi sezvinodiwa pakuchinja. Saka, kunyange hazvo mazano akasiyana achizobatsira kugadzirisa matambudziko ekushandiswa, hazvisi pachena kuti achavandudza sei uye sei kuita nenzira inokurumidza kushanduka uye kufambira mberi kuSDGs. Kutora nzira yedzidziso yekuchinja kunobatsira kutsanangura pfungwa iyi uye kuongorora kuenzanisa uye kusanganiswa kwemhedzisiro yezvikumbiro zvakasiyana.

Pamusoro pemhedzisiro yazvo, chimwe chinhu chakakosha chekufunga nezvacho pakuongorora mazano akasiyana ehurongwa hwepashure pa2030 ndechekuti anogona kushanda sei mune zvematongerwo enyika. Izvi zvakakosha zvikuru tichifunga kuti hurukuro dzepashure pa2030 dzichaitwa munzvimbo yezvematongerwo enyika isina kugadzikana uye yakapatsanurwa zvichienzaniswa neapo SDGs dzakagamuchirwa. Semuenzaniso, mazano ekutanga hurukuro pazvinangwa zvitsva nezvinangwa zvinogona kukonzera kusawirirana mune zvematongerwo enyika uye njodzi yekudzokera shure kuSDGs dzakawanikwa muhurongwa huripo. Mazano ekuchinja magadzirirwo eUN kuti akurudzire kuzvidavirira anogonawo kusangana nematambudziko makuru ezvematongerwo enyika munguva yekuderera kwekudyidzana kwenyika dzakawanda uye kuramba kwenyika kutarisisa UN zvakanyanya. Mazano ekubatanidza zviri nani zvibvumirano zveUN zviripo uye mari yekudyidzana nedzimwe nyika neSDGs zvinoita sekunge zvichasangana nematambudziko mashoma ezvematongerwo enyika, asi simba razvo rinogona kunge rakaganhurirwa.

Nemamwe mazano akawanda echirongwa chemushure megore ra2030 anotarisirwa mumakore anotevera, kuongorora uku kwemhedzisiro mbiri uye kugona kwayo kunopa nzira inonzwisisika yakavakirwa padzidziso yekuchinja kwekugadzira nekuongorora mazano. Kuongorora uku kwemhinduro mbiri kunogona kubatsira kuona nekuisa pamberi mazano anogona kunge aine simba uye anogoneka, uye kudzivirira ayo asingagoneki uye anogona kunge asina simba shoma. Kuongorora simba rezvirongwa kunogona kuitwa nekuongorora hukama hwazvo nedzidziso yeshanduko uye kutsanangura kuti uye nei zvichavandudza kuitiswa kwayo, vatambi vanobatanidzwa, zvipingamupinyi zvavanosangana nazvo, uye kuti izvi zvichakundwa sei. Sezvo izvi zvichitsamira pakuvimbika kwefungidziro huru maererano nemaitiro eshanduko, zvichave zvakakosha kufambira mberi padzidziso yedu yeshanduko isina kujeka. Pano, nharaunda yekutsvagisa inogona kuita basa guru nekushandisa zvidzidzo kubva mukushandiswa kweSDGs uye kufungisisa kwakakosha uye kugadzirisa fungidziro dziripo. Kuongorora kuti zvirongwa zvinokwanisa here mune zvematongerwo enyika zvinogona kuitwa nekufunga nezvezvinhu zvakaita semutengo, mwero wemitemo, uye kana zvichibvumiranwa nezvematongerwo enyika (semuenzaniso kubva kumapoka makuru ekukurukurirana akadai seEuropean Union, "Boka renyika 77" kuUN neChina, African Group, nezvimwewo), tichiona kuti mamiriro ezvematongerwo enyika anochinja-chinja uye anogona kuchinja nekukurumidza. Saka, kugona kwezvirongwa kunogona kuwedzera kana kudzikira nekufamba kwenguva sezvatinofambira mberi muna 2030. Saka nzira iyi inofanira kuramba ichienderana nekudzidza kutsva sezvakunobva mukutsvagisa uye sezvo mamiriro ezvematongerwo enyika achichinja.

Hurukuro pamusoro pehurongwa hwepashure pa2030 dzakarongwa kutanga muna 2027 uye dzinopa mukana wekuti mazano anobva munharaunda yesainzi agadzire hurongwa hunoshanda hwekuvandudza kuitiswa kwechirongwa mushure me2030. Nezvirongwa zvatove kubuda uye zvimwe zvakawanda zvichitarisirwa mumakore anotevera, nzira yekuchinja yakatsanangurwa mupepa rino inopa nzira yekutsanangura zvakajeka uye kuongorora kuti sei uye nei mazano akasiyana achavandudza kuitiswa kwechirongwa ukuwo tichifungawo nezvekugoneka kwawo mune zvematongerwo enyika. Zvisinei, tichifunga nezvekusakwana kwefungidziro dzekutanga dze2030 Agenda, tinotaura kuti dzidziso yakajeka uye yakasimba yekuchinja inofanira kugadzirwa kuti isimbise hurongwa hwepasi rose hwekusimudzira hunogara huripo mushure me2030. Nharaunda yekutsvagisa yakarongeka zvakanaka kubatsira nebasa iri. Tinobvuma kuti dzidziso yakasimba yekuchinja haizogadzirise matambudziko ese ekushandisa. Zvisinei, ichapa hwaro hwakasimba apo vanhu vanogona kutungamira kuitiswa kwechirongwa pasi rose.

References uye zvinyorwa

  1. F. Nerini nevamwe, Zvisikwa 630, 555 (2024).
  2. F. Biermann nevamwe vake, Sainzi 381, 1159 (2023).
  3. X. Bai, Sangano reAmerica reKufambira Mberi kweSainzi eadq4993 (2024).
  4. F. Biermann nevamwe vake, Kugara Kwezvisikwa 1-6 (2022).
  5. UNSD, (2024) Mushumo weZvinangwa zveKubudirira Kunogara Nguva Yakareba 2024. 2024, United Nations: New York. https://unstats.un.org/sdgs/report/2024/
  6. D. Griggs nevamwe, Ecology and Society, (2014).
  7. D. Griggs nevamwe, Zvisikwa 495, 305 (2013).
  8. IGS, (2023) UN Global Sustainable Development Report (GSDR), muReport yeIndependent Group of Scientists yakagadzwa neMunyori Mukuru weUN. 2023, United Nations: New York. https://sdgs.un.org/gsdr/gsdr2023
  9. W. Easterly, Mutemo weZvekunze. 28, 1 (2015).
  10. UNGA, (2015) Kuchinja nyika yedu: Ajenda ya2030 yeKubudirira Kunogara Richienderera Mberi, gwaro remhedzisiro yemusangano weUnited Nations wekugamuchirwa kweajenda yapashure pa2015, muRES/A/70/L.1. 2015, Musangano Mukuru weUnited Nations: New York
  11. C. Allen, S. Malekpour, Sainzi Yekuchengetedza 18 (2023).
  12. AO Chimhowu, D. Hulme, LT Munro, World Development. 120, 76 (2019).
  13. M. Okitasari, T. Katramiz, Kutonga Kwenyika 12, 100136 (2022).
  14. S. Malekpour nevamwe, Zvisikwa 621, 250 (2023).

Kutenda

(1) Monash Sustainable Development Institute, Melbourne, Australia. (2) Stockholm Environment Institute, Stockholm, Sweden. (3) Millennium Institute, Washington DC, USA. (4) Chikoro chePublic Policy, Indian Institute of Technology Delhi (IITD), New Delhi, India. (5) Dhipatimendi reSocial and Policy Sciences, University of Bath, Bath, UK. (6) Energy and Sustainability Research Institute, University of Groningen, Groningen, The Netherlands. (7) Copernicus Institute of Sustainable Development, Utrecht University, Utrecht, The Netherlands. (8) International Science Council, Paris, France. (9) German Institute of Development and Sustainability (IDOS), Bonn, Germany. (10) UN Sustainable Development Solutions Network, Paris, France. (11) Southern Voice, Quito, Ecuador. (12) Institute for Global Environmental Strategies, Hayama, Japan. (13) Public Health Indonesia, Monash University Indonesia, BSD City, Indonesia. (14) Urban Design Indonesia, Monash University Indonesia, BSD City, Indonesia, Malaysia School of Business. (15) Monash University Malaysia, Kuala Lumpur, Malaysia. (16) Chikoro cheHurumende, Beijing Normal University, Beijing, China. (17) Potsdam Institute of Climate Impact Research, Germany. Email: [email inodzivirirwa].


Mufananidzo 1. 'Dzidziso yeKuchinja' isina kujeka. Maitiro ekufungidzira maererano nemaitiro ekuchinja anofungidzirwa muAgenda ya2030 maererano ne1. Kugadzwa kwezvinangwa zvepasi rose nekushanduka (yero); 2. Vatambi uye nzvimbo (girini); 3. Ongororo (bhuruu); uye 4. Nzira dzekushandisa (pingi). Nhamba dzegirini (dzine chiratidzo '+') dzinoreva kubudirira uye nhamba dzvuku (dzine chiratidzo '-') dzinoratidza zvikanganiso.


Mufananidzo ne Kameron Kincade on Unsplash