Ichi chidimbu chinoumba chikamu cheblog yakatevedzana mune nhengo dzeISC's Komiti Yerusununguko uye Basa muSainzi (CFRS) vanogovana zvavanofunga nezve Vimba neSainzi yePolisi Nexus Chirevo, chakaburitswa mushure memusangano wakarongwa neInternational Science Council (ISC) uye European Commission's Joint Research Center, pamwe nerutsigiro kubva kuUS National Science Foundation.
Musangano uyu wakaunza pamwechete nyanzvi kuti dziongorore kusimba kwekuvimba nesainzi mukati mekugadzira mitemo uye kufunga nezvemubvunzo uri pakati: kusvika papi panogona kuvimba nesainzi kuti iparadzwe kubva kumibvunzo yakakura yekuvimba mumasangano edemokrasi?
Nezvomunyori: Françoise Baylis (CM, ONS, PhD, FRSC, FISC) Muzvinafundo Anosarudzika Wekutsvagisa, Emerita paDalhousie University. Iye zvakare Mutevedzeri-Sachigaro, weISC Komiti yeRusununguko uye Basa muSainzi (2022-2026) uye Mutungamiriri weRoyal Society yeCanada (2025-2028).
Iyo 2025 Report Vimba neSainzi yePolisi Nexus ine chinangwa chekutsigira masayendisiti mubasa rekutendeseka broker. The ripoti inosimbisa zvakananga “kudikanwa kwemiitiro yesayenzi yakajeka, ine mutoro, uye inobatanidzwa kukurudzira kuvimbana, [uye inokurudzira] kuti masayendisiti aite ‘sevatengesi vakatendeseka’ kuti vafambise kuvimba uku.” Maonero aya anoda kunzwisiswa kwakajeka kwebasa re 'akavimbika broker' nemiganhu yayo.
Mu Akatendeseka Broker: Kuita Sense yeSainzi uye Zvematongerwo enyika Roger Pielke Jr. anotsanangura mabasa mana akagoneswa nemasainzi mukuita sarudzo dzegutsaruzhinji - 'musayendisiti akachena', 'mutongi wesainzi', mumiriri wenyaya' uye 'mutengesi akatendeseka wedzimwe nzira dzesarudzo'. Yekupedzisira yeaya mabasa mana anowanzo kutaurwa nekufarira kukuru mumishumo yemitemo inonyorwa nemasainzi nevagadziri vemitemo. Ndizvo zvakaita mushumo uchangobva kubudiswa Vimba neSainzi yePolisi Nexus.
Iyo 'musayendisiti akachena' uye 'mutongi wesainzi' mifananidzo yemasayendisiti anonyara kuita zvematongerwo enyika, achisarudza kushanda zvakanyanya sezviwanikwa zveruzivo. Mukupesana kukuru, 'mumiriri wenyaya' anoreva masayendisiti anoita zvemitemo, uye kazhinji anokunda sainzi inofambirana neimwe sarudzo. Uye, pekupedzisira, kune 'akatendeseka broker wezvesarudzo dzimwe nzira', vesainzi vanopinda mukugadzira mitemo, vasingayedze kupinza muchiremera chesainzi mumagakava anozopedzisira ave nezvehukoshi.
Mukuita, 'mutengesi akatendeseka' ane chinangwa chekuwedzera nhaurirano yemitemo uye gakava nekuwedzera huwandu hwesarudzo dziri kutariswa. Iye 'akatendeseka broker' anoita basa iri rekutengesa, achisiya vanogadzira mitemo kuita basa rezvematongerwo enyika rekudzikisa sarudzo uye pakupedzisira kusarudza sarudzo yavanoda. Kune vakawanda, kubvuma kuganhurwa kwemabasa idanho rekutanga rakakosha pakuvaka kuvimbana pakati pevasayendisiti, vanogadzira mitemo uye veruzhinji.
In wangu zvinyorwa zvake, ndinotsiva basa re 'honest broker' nere'science diplomat'. Mumashoko akajairwa, mumiriri munhu ane hunyanzvi hwekufambisa ruzivo-rwakavakirwa kutendeseka-kuchengetedza zvibvumirano munzira yekuita sarudzo pamwe chete. Munzvimbo yesainzi diplomacy, basa remudiplomate wesainzi rinosanganisira kujekesa tsigiro dzesainzi dzesarudzo dzakasiyana dzesarudzo, kuona nzvimbo dzinofarira uye kusangana kwakatenderedza sainzi, uye, sezvakakodzera, kuwedzera. kana kuderedza (kuwedzera kana contracting; kupfumisa kana kubvisa) sarudzo dzepolicy dziri kutariswa. Kufarira basa re'mumiriri wesainzi' kuri nyore kunzwisisa panguva iyo nhaurirano negakava rinodzorwa nekusaziva kwesainzi, kukosheswa kwetsika, uye kukanganisa kukuru- uye kusaziva.
'Mumiriri weSainzi' anonzwisisa kuti sainzi yese inoremerwa uye anobvuma kuti hunyanzvi mukuita kutonga kwesainzi hakuna kufanana nehunyanzvi mukuita mitongo yetsika kana kutonga kwezvematongerwo enyika. Hapana huwandu hweruzivo rwesainzi hunogona kuyananisa kukosha kwekusiyana kana kukunda kusawirirana kwezvematongerwo enyika. Izvi zvinodaro hunyanzvi hwesainzi hahuna pre-zvematongerwo enyika masimba.
'Mumiriri wezveSainzi' anobatsira kuenzanisa ruzivo rwesainzi nehunhu nezvido kujekesa kuti ndedzipi sarudzo dzemitemo dzinotsigira zvinangwa zvegwaro. Nenzira iyi, 'mumiriri wezvesainzi' anofambisa pane kutungamirira nzira yekugadzira mitemo nekuchengetedza “rusununguko rwesainzi uye kuvimbika kubva mukupindira mune zvematongerwo enyika.” Kukurukurirana, kutaurirana, uye kuregeredza ibasa remugadziri wemitemo, kwete basa re'mumiriri wesainzi'.
Kana sainzi iri munjodzi, sezvazviri pari zvino, 'mumiriri wesainzi' anodiwa kuti atsigire kutsvaga ruzivo uye kushora nhema dzekuti sainzi chikamu chehurumende yakamuka. Basa iri kudivi re'mumiriri wesainzi' rinogadzira nzvimbo yakakosha yekuti 'mumiriri wesainzi' vaite basa ravo iro, kana rikaitwa zvakanaka, rinofanirwa kubatsira kukurudzira kuvimba nesainzi.
Mufananidzo na Connie de Vries on Unsplash
Disclaimer
Ruzivo, maonero uye kurudziro zvinoratidzwa mumablog edu evaenzi ndeaya emunhu anobatsira, uye hazvireve hazvo hunhu uye zvinotendwa neInternational Science Council.