Sign up

Kufungazve mabasa esainzi munyika inoshanduka 

Chii chinodiwa kuti pave nebasa resainzi rine chinangwa munyika iri kuchinja nekukurumidza? Sezvo mamiriro ekutsvagisa achichinja, masayendisiti ari kufunga patsva mashandiro avo, kubatana kwavo, uye kuchengetedza mabasa avo. Nhevedzano itsva yepodcast kubva kuInternational Science Council, yakagadzirwa neNhengo yayo yeChina Association for Science and Technology (CAST) neNature, inoongorora dingindira iri kuburikidza nekukurukurirana pakati pevaongorori vari pamatanho akasiyana emabasa avo.

Kutsvaga basa resainzi nhasi uno kunotaridzika zvakasiyana zvikuru nekwakatangira makore apfuura.
Tekinoroji itsva dziri kukurumidza uye dzichichinja zvinhu zvakawanda zvebhizinesi resainzi. Nharaunda yesainzi yepasi rose iri kuwedzerawo uye kufambira mberi kupfuura marabhoritari edzidzo nemasangano ekare. Vachishanda pamwe chete ne Nyanzvi yeMabasa eZvisikwa Musayendisiti Anoshanda podcast pamwe neChina Association for Science and Technology, International Science Council yakagadzira podcast ine zvikamu zvitanhatu kuongorora kuti masayendisiti echidiki anogona sei kufambira mberi mukukura kwebasa mukushanduka kwemamiriro ekunze kwanhasi.

Vaongorori vanosangana nematambudziko akawanda ebasa: mabasa akawanda, kumanikidzwa kuburitsa mabhuku, uye dambudziko rekuwana mari. Zvibvumirano zvenguva pfupi uye mihoro yakaderera zvinogonawo kukonzera kusagadzikana. Zvinodiwa nevesainzi zviri kuramba zvichiwedzera, kunyanya pakati pematambudziko akadai sematanho matsva ekuongorora, bhajeti shoma, nzvimbo shoma muzvikoro, uye masisitimu ekuburitsa mabhuku anodya mari.

Kune avo vachangotanga basa iri, kumhanya uye kusava nechokwadi kwemamiriro ezvinhu matsva aya kunogona kuita sekunge kwakaoma. Masayendisiti anowanzoedza kuenzanisa zvese, asi kuda uku kwekubudirira zvakanyanya kunogona kutungamira kuneta. Uye kuneta hakungokanganisi basa rako chete - kunokanganisa hupenyu hwako hwese.

Kunyange zvakadaro, shanduko idzi dzinopawo mikana mitsva yekufungidzira patsva kuti sainzi inoitwa sei, kuti masayendisiti anoshanda pamwe sei, uye kuti vanogona sei kuzvitarisira.
"Hupenyu hwemusayendisiti hahuzove hwechikamu chimwe chete," anodaro Purofesa Robbert Dijkgraaf, nyanzvi yefizikisi yedzidziso uye Mutungamiriri weSangano reSainzi repasi rose. "Unogona kuenda kune dzimwe nzvimbo, unogona kushanda nesimba mukuparidzira vanhu, mukutaurirana."

Kugamuchira matekinoroji matsva

Chimwe chezvishanduko zvakakosha zvinoonekwa nhasi ikukura kukuru mukushandiswa kwehungwaru hwekugadzira (AI) nedata guru musainzi. Zvishandiso izvi zvagara zviripo mukutsvagisa, asi zvasvika padanho repamusoro. Masayendisiti ari kubatanidza hungwaru hweAI mukuita kwekutsvaga - kubva pakuongorora mabhuku nekugadzira mibvunzo kusvika panzira, kuongorora data, uye kunyange kuburitswa kwemashoko.

Matekinoroji aya anouya nematambudziko. Vamwe vanotya kuti AI inogona kutsiva vaongorori vevanhu kana kukurudzira hunyengeri hwesainzi. Asi kana ikashandiswa zvine hunhu, zvishandiso izvi zvinogona kusimudzira zvakanyanya kutsvagisa muzvikamu zvakasiyana-siyana. "Kwemakumi emakore, maitiro esainzi akaramba asina kugadzikana," anodaro Dijkgraaf. Iye zvino, AI iri kuichinja - ichikurumidzisa kuwanikwa mu protein biology, ichivandudza mamodheru emamiriro ekunze, uye ichiburitsa nzira itsva dzemasvomhu. AI inobvumira masayendisiti kubvunza mibvunzo yaisambobvira kare uye kutarisa minda nenzira itsva zvachose.

Kunyange zvakadaro, haisi nzira yemahara yemunhu wese. Kusimba kwesainzi, pachena, uye sainzi yakavhurika zvichiri kukosha. "Tingave tichishandisa AI kana kuti tichishandisa zvimwe zvishandiso, sainzi ndiyo yatinoita," anodaro Dr. Mercè Crosas, Mutungamiriri weComputational Social Science and Humanities paBarcelona Supercomputing Center uye Mutungamiriri weCODATA.

Vaongorori vanofanira kushandisa matekinoroji matsva aya sezvishandiso pane kuvatsiva kuti vafambise mberi nekutsvaga kwavo. Sezvavanoita vachitsanangura manyuko ari mumapepa, vanofanirawo kuva pachena mukushandisa kwavo huchenjeri hwekugadzira kuti varambe vachivimbika. Nzira, data, uye mashandiro ebasa zvinofanira kuwanikwa, kuwanikwa, uye kushandiswazve nevamwe.

Kubatana uye kushanda pamwe chete

Imwe nzira yekubatanidza maturusi matsva ndeyekushandira pamwe chete. Munzvimbo yekutsvagisa yanhasi, masayendisiti anogona kushanda pamwe chete zviri nyore munzvimbo dzakasiyana siyana. Matambudziko haawanzo kupatsanurwa - mazhinji acho anogovaniswa pasi rose uye anoumbwa nemasimba makuru enzanga. Sainzi inogona kushanda semutauro wakafanana wekubatanidza vanhu uye kutanga mhinduro.

Masayendisiti anofanirawo kuva nepfungwa dzakavhurika uye kuedza kupfuura miganhu yetsika dzesainzi. Kubatana nevanhu vari mune dzimwe nzvimbo dzesainzi uye kutarisana nenyaya kubva kumativi akasiyana kunogona kubatsira kugadzirisa mibvunzo yakaoma. Izvi zvinogona kuoma mune sainzi iripo, asi hazvifanirwe kuitika zvese panguva imwe chete. Kusangana nevanhu vari muzvikamu zvine chekuita nazvo uye kutanga hukama pakutanga kunogona kuisa hwaro hwakasimba hwekushandira pamwe mune ramangwana.

Kushanda pamwe chete hakufanirwe kungogumira kune vesainzi: sainzi inowanzoda kubatanidzwa nevanhu vakasiyana-siyana vane chekuita nazvo, vakaita sehurumende, masangano asingabatsiri, uye nharaunda dzemuno. Kuvaka mabhiriji pakati pezvikamu izvi kwakakosha kukurudzira hurukuro uye kuwana mhinduro dzenguva refu. Mabasa mumutemo wesainzi, diplomacy, uye kusimudzira anogona kubatsira mukubatanidza mapoka aya.

Vaongorori vepakutanga vanofanirawo kukwanisa kutaurirana neveruzhinji. Pasinei nekuti mamiriro ezvinhu anochinja sei, kushandura zvakawanikwa kune vateereri vakasiyana kunoramba kuri kwakakosha. Kana masayendisiti achitaura nemutauro usinganzwisisike, vanorasikirwa nemikana yekubatana neveruzhinji.

“Ichinhu chaunoshandisa, uye unovandudzika,” anodaro Charah Watson, Executive Director kuScientific Research Council muKingston, Jamaica. “Unoda nzira iyoyo yekushandira pamwe pakugadzirisa matambudziko kana matambudziko uye kuona kubatana nezvikamu zvakasiyana-siyana zvingabatanidzwa.”

Kuchengeta mwero

Nzira yebasa resainzi izere nekusava nechokwadi nemakwikwi. Kumanikidzwa uku hakukanganisi masayendisiti ese zvakaenzana: muGlobal South, kune zviwanikwa zvishoma zviripo. Masayendisiti munzvimbo idzi anowanzo fanira kushanda nesimba pamikana mishoma iripo.

"Unofanira kukwikwidzana kuti uwane mari kana mabasa anokubvumidza kuti ufambise mberi basa rako," anodaro Dr. Yensi Flores Bueso, Sachigaro weGlobal Young Academy uye Basa reMarie-Curie. Fellow kuInstitute for Protein Design neCancer Research Centre kuUniversity College Cork.

"Zvakakosha kuti masayendisiti azvitarisire - kuchengetedza maekisesaizi emuviri, kurara, kudya zvine hutano, uye mabasa kunze kwebasa," anodaro Purofesa Lori Foster, Mutungamiriri weInternational Association of Applied Psychology.

Rutsigiro rwenetwork runogona kubatsira zvikuru pakukura kwehunyanzvi uye kwemunhu. Masangano nemisangano zvinogona kupa mikana yekuvaka network iyo masayendisiti anogona kuvimba nayo. Varairidzi chinhu chakakoshawo: vanogona kugovana zvidzidzo zvavo zvehupenyu uye kubatsira kufamba mumamiriro ezvinhu akaoma.

Pakati pekuchinja kwose kuri kuitika, ramangwana resainzi rakajeka. Tekinoroji itsva nekushandira pamwe zviri kufemera hupenyu hutsva mubhizinesi. Uye vaongorori vekutanga, vachifamba nekuchinja uku uye vachishandisa mikana, ndivo chikamu chakakosha cheizvi.


Nhevedzano dzePodcast: Kufunga patsva nezvemabasa esainzi munyika iri kuchinja View zvose

Podcast
11 September 2025 - 14 min teerera

Kutangwa kweiyo itsva ISC podcast yakatevedzana: Kufungazve basa resainzi munyika inoshanduka

Dzidza zvimwe Dzidza zvakawanda nezve Kutangwa kweiyo ISC podcast nhevedzano: Kufungazve basa resainzi munyika inoshanduka
Podcast
18 September 2025 - 15 min teerera

Kufambisa basa resainzi: Strategic nzira dzeramangwana

Dzidza zvimwe Dzidza zvakawanda nezve Kufambisa basa resainzi: Strategic nzira dzeramangwana

Mufananidzo na Kaleidico on Unsplash

Gara uchiziva nezvetsamba dzedu dzenhau