Sign up

Ongororo yeSainzi Yakavhurika: zvivakwa zvakavanzika zviri shure kwekuvandudzwa kwetsvagiridzo

Mumagazini ino, tine chinyorwa cheCrossref chinoratidza basa "risingaonekwe" remetadata mukugadzira ramangwana rekuongorora tsvakurudzo. Sezvo nharaunda ichipfuura metrics dzakavakirwa pajenari, chinyorwa ichi chinoratidza kuti sei data riri nani nezvetsvagurudzo richikosha pakuziva huwandu hwakazara hwemipiro yedzidzo.

Panobva: nei metadata yemhando yepamusoro ichikosha pakugadzirisa ongororo yekuongorora

Mufananidzo waRocio Gaudioso Pedraza

Nezvomunyori:

Rocio Gaudioso Pedraza ndiye Maneja weKubatanidzwa kweVanhu kuCrossref. Ane ruzivo mukugadzirwa nekuongorora mitemo yesainzi, anoshanda nenharaunda yevanopa mari yeCrossref kuti aone mukana wekuwana metadata yemari yakavhurika kuti ibatsire kuzadzisa zvipikirwa zveOpen Science.  

Nharaunda yevaongorori iri kuchinja maitiro ekuongorora vaongorori nemipiro yavo. Zvirongwa zvakaita se Dhora, CoARA, Uye Leiden Manifesto vari kukurudzira masangano kuti ave nemaonero akazara emabasa ekutsvagisa. Asi kushandura misimboti iyi kuita zvinodiwa kunoda chimwe chinhu chinowanzo furatirwa: zvivakwa zvakasimba zvemetadata. 

Chii chiri mungozi? 

Kuchinja kwetsika kunodiwa pakugadzirisa ongororo yekutsvagisa kungangove chinhu chakaoma zvikuru pakuchinja uku. Sezvo nharaunda iri kufambira mberi pakukoshesa zvakasiyana-siyana zvezvabuda zvakaita sedatasets, software, policy reports kana peer-reviews, tinosangana nerimwe dambudziko: kunyora, kutevera, uye kugovera ruzivo urwu nenzira yakajairika uye yakavimbika. 

Pasina zvivakwa zvakasimba zvemetadata, tinorasikirwa neruzivo rwakakwana runodiwa kuti tiongorore huwandu hwese hwezvabuda mukutsvagisa uye, zvakanyanya, hukama huripo pakati pazvo: mari iri muchinyorwa, mabasa evanopa ruzivo padhatabhesi, ndiani akaongorora chinyorwa chekutanga. Kuongorora kutsvagisa kunobudirira kunoda metadata inotiudza kwete chete zviripo, asi kuti zvinobatana sei, ndiani akagadzira, uye kuti chinangwa chazvo ndechei. 

Metadata senzira dzekuvimba nadzo dzeruzivo 

Crossref isangano risiri rekutsvaga purofiti rine chinangwa chekuita kuti kutsvagisa kuve nyore kuwana, kutaura, kubatanidza, kushandisazve, uye kuongorora. Nhengo dzinonyoresa metadata nezvezvinhu zvekutsvagisa kubva kuzvinyorwa uye zvakadhindwa kusvika kumaseti edata, ongororo dzevezera, mari, uye software. Pamwe chete, izvi zvinoumba dhairekitori reCrossref, chiono cheCrossref chechinyorwa chakabatana, chakavhurika chedzidzo uko poindi yega yega yemetadata inopa mamiriro ezvinhu uye zvinongedzo kune zvimwe zvirimo. 

Sekuongorora kwekutsvaga kwekuvandudza nharaunda, mapuratifomu anoona magirafu eruzivo anovimba nemetadata yakazara, yemhando yepamusoro, yakatorwa kubva muzvivakwa zvakavhurika zvakaita seCrossref. Pasina metadata, mubatanidzwa wekutsvagisa haugone kuita zvinodiwa nekuvandudzwa. Pamwe chete nenhengo dzedu 24,000, munyika 166, tinotarisira metadata iyi pamwe chete, tichiita kuti Crossref's Kutevedzera mitemo yePOSI zvivakwa hwaro hwakasimba uye hunokura hwekutaurirana kwekutsvaga. 

Kubva padzidziso kusvika pakuita 

Isa metadata zvichienderana nedhizaini. Nekuisa pfungwa dzemetadata muchikamu chekutanga chekugadzira mapurojekiti, vanotsigira vanogona kuve nechokwadi chekuti zvabuda mukutsvagisa zvinoonekwa, zvinobatanidzwa, uye zvakagadzirira kuongororwa kwakawanda kupfuura zviyero zvechinyakare kana nguva yasvika. Barcelona Declaration uye kunyoresa metadata yemari kuburikidza nemasisitimu akaita seCrossref Sisitimu yekubatanidza Grant, as NWO uye FWF zvaita.  

Tora uye tsigira zvivakwa zvakavhurika. Kuisa mari muzvivakwa zvinotungamirwa nenharaunda kunoshanda uye inyaya yekuvimbika. Sezvo vanopa mari vachida kuti vanopihwa mari vashande pachena uye nyore kuwana ruzivo, vanogona kuongorora kuita zvimwe chete nekuvhura nekugovana ruzivo rwavo rwemari. Kuenzanisa uku kwemitemo-maitiro ekugadzirisa kunoita kuti kuongororwa kwakaenzana kuve kwakawanda uye kunoratidza kuzvipira kune sainzi yakavhurika, kuve nechokwadi chekuti munhu wese munharaunda anogona kuwana ruzivo rwakavakirwa pakuongorora kwakakosha uye sarudzo, kuitira kuve pachena uye kuzvidavirira.  

Zvinoda kutarisirwa kwemetadata muhupenyu hwese hwepurojekiti. Vanopa mari vanofanira kuvaka kugadziriswa kwemetadata muchibvumirano cherubatsiro uye kugovera zviwanikwa zvekuchengetedza nguva dzose, vachiona kuti metadata inoramba iripo uye yakakodzera chinangwa kubva pakutanga kusvika pakuchengetedzwa kwenguva refu. 

Mutoro wakagovaniswa, purofiti yakagovaniswa 

Metadata ingaita seyakarongwa isingaoneki mushure mekutaurirana kwevadzidzi, asi ndiyo tambo inokosha inobatanidza mipiro yakasiyana-siyana yekutsvagisa yatinotsvaga kuziva. Kana vanopa mari, masangano, vaongorori, nevanopa zvivakwa vachizvipira kune tsika dzepamusoro dzemetadata, zvinoita kuti pave neshanduko huru mukunzwisisa kwedu uye kupa mibairo pabasa revadzidzi. 

Nekudyara mari mumhando yemetadata nhasi, kuburikidza nemutemo, maitiro, uye kutora chikamu muzvivakwa zvakavhurika, tinoisa hwaro hwetsika yakajeka uye inoenderana netsika dzesainzi dzakavhurika. Kugadziriswa kwatinotsvaga kuri pedyo, asi kunoda kuti tese tizive kuti metadata haisi pfungwa yekupedzisira; ndiyo nzvimbo chaiyo yatinovaka sisitimu iri nani. 


Disclaimer
Ruzivo, maonero uye kurudziro zvinoratidzwa mumablog edu evaenzi ndeaya emunhu anobatsira, uye hazvireve hazvo hunhu uye zvinotendwa neInternational Science Council.


Kuvandudzwa kwazvino mune sainzi yakavhurika 

Inofanira-kuverenga paOpen Science 

Vhura Sayenzi zviitiko nemikana 


Mufananidzo ne Markus winkler on Unsplash

Gara uchiziva nezvetsamba dzedu dzenhau